Οι επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης στις εισοδηματικές ανισότητες: συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση με τη μέθοδο PRISMA

Τα αντικρουόμενα αποτελέσματα των εμπειρικών μελετών που αφορούν την επίδραση της παγκοσμιοποίησης στις εισοδηματικές ανισότητες, έχουν αποτελέσει αντικείμενο έντονου επιστημονικού διαλόγου και αμφισβήτησης. Ο διάλογος αυτός επικεντρώνεται στο κατά πόσο η παγκοσμιοποίηση λειτουργεί ως μηχανισμός σύγκλισης των εισοδημάτων ή αντιθέτως, εντείνει τις ανισότητες εντός των εθνικών οικονομιών αλλά και μεταξύ των χωρών. Η παρούσα εργασία διερευνά τη φύση και την κατεύθυνση αυτής της επίδρασης, εστιάζοντας όχι μόνο γενικά στην παγκοσμιοποίηση αλλά και στους διαφορετικούς τύπους της παγκοσμιοποίησης, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο αυτοί διαμορφώνουν τη διανομή του εισοδήματος τόσο σε ανεπτυγμένες όσο και σε αναπτυσσόμενες οικονομίες. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, πραγματοποιήθηκε συστηματική ανασκόπηση σαράντα 40 εμπειρικών μελετών, οι οποίες δημοσιεύθηκαν στη βάση δεδομένων SCOPUS κατά το διάστημα 2023–2024, ακολουθώντας το πρωτόκολλο PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses). Το πρωτόκολλο αυτό επιβάλλει μια αυστηρή διαδικασία εντοπισμού, διαλογής, αξιολόγησης καταλληλότητας και τελικής επιλογής των μελετών. Οι επιλεγμένες μελέτες περιλαμβάνουν συνολικά 194 οικονομετρικές εκτιμήσεις. Τα αποτελέσματα της ανασκόπησης αναδεικνύουν την έλλειψη συναίνεσης αναφορικά με τον συνολικό αντίκτυπο της παγκοσμιοποίησης στις εισοδηματικές ανισότητες. Εντούτοις, καταγράφεται σαφής διαφοροποίηση ανάλογα με το είδος της παγκοσμιοποίησης: η διεθνής εμπορική απελευθέρωση και η χρηματοπιστωτική παγκοσμιοποίηση συσχετίζονται με αύξηση των ανισοτήτων, κυρίως σε αναπτυσσόμενες και μεταβατικές οικονομίες. Αντίθετα, οι άμεσες ξένες επενδύσεις, η διεθνοποίηση της παραγωγής και οι κοινωνικο-πολιτισμικές μορφές παγκοσμιοποίησης φαίνεται ότι συνδέονται με περιορισμό των ανισοτήτων. Τα ευρήματα της μελέτης προσφέρουν πολύτιμο υλικό για την ενημέρωση και την διαμόρφωση στοχευμένων πολιτικών παρεμβάσεων, οι οποίες οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τόσο το είδος της παγκοσμιοποίησης όσο και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του θεσμικού πλαισίου εκάστοτε χώρας. Τέλος, αναδεικνύεται η ανάγκη για περαιτέρω εστίαση της έρευνας στις επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης σε χώρες χαμηλού εισοδήματος, οι οποίες μέχρι στιγμής φαίνεται να παραμένουν υπο-εκπροσωπούμενες στην σχετική βιβλιογραφία.