Η προβληματική της κοινωνικής μεταρρύθμισης: αξιακές επιλογές, διλήμματα και προοπτικές

Η εισήγηση επικεντρώνεται στις κεντρικές αξιακές επιλογές και τα βασικά διλήμματα που διατρέχουν τον Ευρωπαϊκό διάλογο για το μέλλον του κοινωνικού κράτους. Στο πρώτο μέρος γίνεται σύντομη αναφορά στην προβληματική της συγκριτικής έρευνας για το κοινωνικό κράτος. Τονίζεται η αποδυνάμωση της σκοπιάς της πολιτικής οικονομίας και η στροφή σε προγενέστερες ερμηνευτικές προοπτικές που προβάλλουν τον οικονομικό ντετερμινισμό (όπως για παράδειγμα η «λογική του βιομηχανισμού» και οι σύγχρονες εκδοχές της με έμφαση στον «μετα-βιομηχανισμό» και την «παγκοσμιοποίηση»). Υπό το πρίσμα αυτό, στο δεύτερο μέρος εξετάζονται οι «λόγοι» γύρω από τους νέους «κοινωνικούς κινδύνους» που αναδύονται στο πλαίσιo της μεταβιομηχανικής κοινωνίας, οι επιλογές πολιτικής (policy choices) που κατευθύνουν τις μεταρρυθμίσεις και το αξιακό υπόβαθρο των επιλογών αυτών. Δεδομένου ότι σε μεγάλο βαθμό η προβληματική της μεταρρύθμισης -υπό την επιταγή της παγκοσμιοποίησης και της οικονομικής αποδοτικότητας- επικεντρώνεται στην ανάγκη αναχαίτισης των κοινωνικο-πολιτικών προσδοκιών που εξέθρεψε το κράτος πρόνοιας κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, στο τρίτο μέρος της εισήγησης υποβάλλουμε σε εμπειρική διερεύνηση το επιχείρημα ότι η «ισότητα» και η «οικονομική αποδοτικότητα» αποτελούν συγκρουόμενους στόχους. Τα εμπειρικά στοιχεία για τη συγκριτική απόδοση των χωρών-μελών της ΕΕ ως προς τους στόχους της Λισσαβόνας (με επίκεντρο την ανταγωνιστικότητα), σε σχέση με τις επιδόσεις ως προς την κοινωνική αναδιανομή θέτουν υπό αμφισβήτηση την άποψη περί αντισταθμίσματος μεταξύ ανταγωνιστικότητας και κοινωνικής αλληλεγγύης και εγείρουν ερωτηματικά για τις επιλογές μέτρων πολιτικής που απορρέουν από την άποψη αυτή.