Νεοφιλελευθερισμός και κράτος πρόνοιας: από το θεωρητικό πλαίσιο στη νομική πράξη

Με την επικράτηση του νεοφιλελεύθερου μοντέλου ανάπτυξης αμφισβητήθηκε το μεταπολεμικό κοινωνικό κράτος. Ο νεοφιλελευθερισμός δεν κατάργησε το κοινωνικό κράτος και κατ’ επέκταση το κράτος πρόνοιας αλλά επιδίωξε να δημιουργήσει ένα δικό μοντέλο κράτους πρόνοιας για να διαχειριστεί τα κοινωνικά προβλήματα που γεννά ο οικονομικός ανταγωνισμός. Για να το επιτύχει, θέσπισε ένα φιλικό προς την αγορά και τον ανταγωνισμό νομικό πλαίσιο. Η Ελλάδα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της εξέλιξης. Ιδιαίτερα την μνημονιακή περίοδο αλλά και μετά, η Ελλάδα προσάρμοσε το ισχύον κοινωνικό δίκαιο της στις ανάγκες της ανοιχτής αγοράς και της ανταγωνιστικότητας. Η επικράτηση του νεοφιλελεύθερου οράματος διαφαίνεται στην εφαρμογή μιας σειράς νόμων που υπηρετούσαν τις ανάγκες των επιχειρήσεων στην εργασία, στην επιβολή του ατομικού-επενδυτικού μοντέλου ασφάλισης, στην ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών υγείας με την εμπορευματοποίηση τους και στην προώθηση της ανοιχτής αγοράς της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα δικαιώματα της εργασίας, της ασφάλισης, της υγείας και της εκπαίδευσης έχασαν την κοινωνική διάσταση τους εφόσον εξατομικεύτηκαν για να συντονιστούν με τις νεοφιλελεύθερες επιταγές για ένα κράτος πρόνοιας δομημένο πάνω στους μηχανισμούς της αγοράς. Η επιχείρηση, το άτομο, το ελάχιστο κράτος και η τάξη αποτέλεσαν τις βάσεις της συγκρότησης του νεοφιλελεύθερου κράτους πρόνοιας. Εν κατακλείδι, το νέο κράτος πρόνοιας ταυτίστηκε με μια μη διανεμητική κοινωνική πολιτική και με εξατομικευμένα κοινωνικά δικαιώματα