Ο ελληνοτουρκικός ανταγωνισμός για τους μουσουλμάνους Ρομά της Θράκης

Οι μουσουλμάνοι Ρομά της Θράκης αποτελούν ένα μικρό μόνο ποσοστό του συνόλου των πληθυσμιακών ομάδων με παρόμοια πολιτισμικά χαρακτηριστικά που απαντώνται στην ελληνική επικράτεια και ομαδοποιούνται σήμερα - έστω και καταχρηστικά - υπό τον όρο Ρομά. Εντούτοις είναι η μοναδική ομάδα που κατέστη εξαρχής ορατή στη δημόσια σφαίρα καθώς συνιστούσε μέρος της επίσημης μειονότητας της Θράκης ελέω της συνθήκης της Λωζάνης, ενώ αργότερα έγινε αντικείμενο διαμάχης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας όταν η δημογραφική της δύναμη άρχισε να γίνεται υπολογίσιμη. Η παρούσα εργασία αναζητά από την πλευρά των δύο εθνικών κέντρων τις εκφάνσεις αυτού του ανταγωνισμού, τις σκοπιμότητες που εξυπηρετεί και τη διαφοροποίησή του χρονικά και τοπικά, ενώ από την πλευρά των υποκειμένων, των ίδιων των θρακιωτών Ρομά, την αλληλεπίδρασή τους με τους δύο κυρίαρχους πόλους της τοπικής κοινωνίας, τις στάσεις που υιοθετούν σε συνάρτηση με τα προσδοκώμενα οφέλη καθώς και αν η εθνοτική τους αφύπνιση, στην οποία αποσκοπεί τόσο ο ελληνικός όσο και ο τούρκικος εθνικισμός, είναι εν τέλει δεδομένη. Μεθοδολογικά, η εργασία αναπτύσσεται ουσιαστικά σε δύο μέρη: Στο πρώτο επιχειρείται μια ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας για τους μουσουλμάνους Ρομά ως συνιστώσα της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης, ενώ στο δεύτερο διερευνάται το πως αποτυπώνεται στον τοπικό και εθνικό τύπο των τελευταίων ετών η σύγκρουση αυτή των δύο εθνικισμών στον μικρόκοσμο δύο οικισμών Ρομά, αυτών του Δροσερού Ξάνθης και του Άβαντος Αλεξανδρούπολης. Τα συμπεράσματα που εξάγονται από την ανάλυση είναι ότι οι μουσουλμάνοι Ρομά της Θράκης παραμένουν μια περιθωριακή ομάδα, υποτελείς και εξαρτώμενοι από τους χριστιανούς πλειονοτικούς και τους τούρκους μειονοτικούς, χωρίς να απολαμβάνουν την αποδοχή ούτε μια ισότιμη θέση στην τοπική κοινωνία. Οι επίσημες και ανεπίσημες πολιτικές των δύο εθνικών κέντρων για τους Ρομά δεν είναι ολιστικές, αλλά περιορίζονται στην παροχή συμβολικών και μόνο ανταλλαγμάτων αφοσίωσης για την υποστήριξη του εκάστοτε αφηγήματος. Σε αυτές, οι Ρομά της Θράκης συνήθως απαντούν με μια υπό διαπραγμάτευση επιλογή ταυτότητας ως τακτική επιβίωσης.