Σύγχρονες προκλήσεις ηγεσίας στη διοίκηση πολιτιστικών οργανισμών

Οι κλάδοι πολιτισμού και δημιουργικότητας στερούνται συχνά οργανωσιακής κουλτούρας κατάλληλης για την αποτελεσματική άσκηση της ηγεσίας, καθώς η δημιουργικότητα είναι συνυφασμένη με έλλειψη δεξιοτήτων και διαδικασιών μάνατζμεντ και διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού. Από την άλλη, η ηγεσία σε έναν οργανισμό έρχεται αντιμέτωπη με ποικίλες προκλήσεις, πόσο μάλλον στους πολιτιστικούς οργανισμούς, όπου η στελέχωσή τους σε μεγάλο βαθμό γίνεται με τρόπο διαφορετικό από αυτόν των άλλων κλάδων. Καθώς στην Ελλάδα τα δεδομένα σχετικά με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ένας σύγχρονος ηγέτης σε αυτούς τους κλάδους είναι περιορισμένα, κρίθηκε σκόπιμη μία χαρτογράφησή τους. Τα κύρια ερωτήματα που απασχολούν την παρούσα έρευνα είναι ο εντοπισμός των κυριότερων προκλήσεων που αντιμετωπίζει ένας ηγέτης πολιτιστικού οργανισμού, καθώς και η αξιολόγηση και αντιμετώπισή τους από τους ίδιους. Οι απαραίτητες δεξιότητες, το καταλληλότερο στυλ ηγεσίας, η πολλαπλότητα των εργασιακών ρόλων, η ανάδυση και προετοιμασία νέων ηγετών, ο ρόλος του φύλου στην ηγεσία, η διαμόρφωση συμπεριληπτικού εργασιακού περιβάλλοντος και η καταπολέμηση των διακρίσεων, αποτελούν επιμέρους ερωτήματα που αναδείχθηκαν παράλληλα με την συνδιαλλαγή με τη σχετική βιβλιογραφία. Καταλληλότερη μέθοδος για την εξέταση όσο το δυνατόν περισσότερων πτυχών των παραπάνω ερωτημάτων κρίνεται η ποιοτική, με λήψη ημιδομημένων συνεντεύξεων, σε ηγετικά στελέχη πολιτιστικών οργανισμών της Αθήνας. Στην έρευνα συμμετέχουν 13 στελέχη, μέσω δια ζώσης συνεντεύξεων, προερχόμενα από τους εξής οργανισμούς: 2023 Ελευσίς - Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αθηνών «Νύχτες Πρεμιέρας», Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Εθνική Λυρική Σκηνή, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, Ινστιτούτο Σύγχρονης Ελληνικής Τέχνης, Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Μουσείο Μπενάκη και Ωδείο Αθηνών. Κατόπιν ανάλυσης των αποτελεσμάτων, οι θεματικοί άξονες της έρευνας είναι το προφίλ του σύγχρονου ηγέτη, τα πεδία προκλήσεων που αντιμετωπίζει, οι δεξιότητες, το στυλ ηγεσίας και οι ρόλοι που αναλαμβάνει στον οργανισμό, η προαγωγή νέων ατόμων σε θέσεις ηγεσίας, ο ρόλος του φύλου και η ύπαρξη της «Γυάλινης Οροφής» στους πολιτιστικούς οργανισμούς, καθώς και η προώθηση της συμπερίληψης. Τα αποτελέσματα της έρευνας επιβεβαιώνουν την πολυπλοκότητα της ηγεσίας στους κλάδους πολιτισμού και δημιουργικότητας. Οι βραχυχρόνιες σχέσεις εργασίας, η εναλλαγή του προσωπικού στη βάση έργων, η έλλειψη οικονομικών πόρων, η ανάγκη ανάληψης πολλαπλών αρμοδιοτήτων από την πλευρά του προσωπικού (ηγετικού και μη), η απουσία νοοτροπίας και τεχνογνωσίας στα πλαίσια του μάνατζμεντ και η ποικιλομορφία στις δημιουργικές ομάδες αποτελούν πεδία προκλήσεων τα οποία οι ηγέτες στους κλάδους αυτούς αντιμετωπίζουν καθημερινά. Παράλληλα, ο ρόλος του φύλου και η συμπερίληψη αποτελούν αντικείμενα μελέτης σε διάφορους κλάδους της οικονομίας και επηρεάζουν τις δυναμικές που διαμορφώνονται στη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού. Προκειμένου να ανταπεξέρχονται στις προκλήσεις αυτές, χρειάζεται η ανάπτυξη ενός κατάλληλου συνόλου δεξιοτήτων από τους ηγέτες, προσανατολισμένου στη συναισθηματική νοημοσύνη. Παράλληλα, κρίνεται χρήσιμο οι διοικήσεις των πολιτιστικών οργανισμών να καταρτήσουν στρατηγικές ανάπτυξης νέων ηγετικών φυσιογνωμιών, ενίσχυσης της γυναικείας ηγεσίας και προώθησης της συμπερίληψης, προκειμένου να διευκολύνουν το έργο των ηγετών τους.