Κράτος δικαίου εν κρίσει: η ελληνική διάσταση

Η παρούσα εργασία εξετάζει την κρίση του κράτους δικαίου στην Ελλάδα ως ένα υπαρκτό, σύνθετο και πολυεπίπεδο φαινόμενο, το οποίο δεν εκδηλώνεται μέσω ανοιχτής συνταγματικής εκτροπής, αλλά μέσω σταδιακής αποδυνάμωσης των θεσμικών εγγυήσεων που περιορίζουν την άσκηση της δημόσιας εξουσίας. Βασική θεωρητική παραδοχή της μελέτης είναι η οργανική σχέση κράτους δικαίου και συνταγματισμού, καθώς και η διάκριση μεταξύ τυπικής κανονιστικής συμμόρφωσης και ουσιαστικής θεσμικής λειτουργίας. Η εργασία υιοθετεί σύνθετη μεθοδολογική προσέγγιση, συνδυάζοντας δογματική ανάλυση του ελληνικού και ενωσιακού δικαίου με εκτενή βιβλιογραφική έρευνα, αξιοποίηση πηγών διεθνών και ευρωπαϊκών οργανισμών και κριτική ανάλυση δημοσιογραφικών και ερευνητικών κειμένων. Κεντρικό στοιχείο μεθοδολογικής καινοτομίας αποτελεί η ανάπτυξη τριών επιλεγμένων μελετών περίπτωσης (case studies), οι οποίες αναδεικνύουν τον επίκαιρο και βιωματικό χαρακτήρα της κρίσης του κράτους δικαίου (υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ, τραγωδία των Τεμπών, υπόθεση Predator). Τα case studies αφορούν τη δημόσια διοίκηση και τους μηχανισμούς ελέγχου, τον πλουραλισμό και την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, καθώς και τη θεσμική ανεξαρτησία και την προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η συνδυαστική ανάλυση καταδεικνύει ότι η κρίση του κράτους δικαίου στην Ελλάδα προκύπτει ως σωρευτικό αποτέλεσμα θεσμικών δυσλειτουργιών, περιορισμένης λογοδοσίας και αποδυνάμωσης της εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Παράλληλα, η εργασία ενσωματώνει συγκριτική ανάλυση των Εκθέσεων Κράτους Δικαίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μέσω της οποίας αξιολογείται η ελληνική περίπτωση σε σχέση με τα κοινά ευρωπαϊκά πρότυπα θεσμικής λειτουργίας και λογοδοσίας. Η ανάλυση καταδεικνύει ότι, παρά τις επιμέρους μεταρρυθμίσεις, η Ελλάδα εμφανίζει επίμονες αδυναμίες στην πρακτική εφαρμογή των κανόνων, ιδίως στους τομείς της λογοδοσίας, της αποτελεσματικότητας των ελεγκτικών μηχανισμών και της θεσμικής ανεξαρτησίας. Συνολικά, η εργασία καταλήγει ότι το κράτος δικαίου στην Ελλάδα τελεί υπό διαρκή πίεση και δοκιμασία, γεγονός που καθιστά αναγκαία την ενίσχυση της ουσιαστικής αποτελεσματικότητας των θεσμικών εγγυήσεων και τη σταθερή ευθυγράμμιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα κράτους δικαίου.