Ο μηχανικός Ηρακλής και η Λερναία Ύδρα της ανταρσίας. Κριτικές παρατηρήσεις επί της μαρξικής κατηγορίας της αλλοτρίωσης και στοιχεία για μια μαρξιστική θεωρία των μηχανών

Αντικείμενο της παρούσας εργασίας συνιστά η κριτική παρουσίαση των κεντρικότερων στοιχείων της μαρξικής πραγμάτευσης της κατηγορίας της αλλοτρίωσης, όπως αυτή εκτίθεται στις δέκα σελίδες που ο Marx αφιερώνει στην αλλοτριωμένη εργασία, στο πλαίσιο του πρώτου χειρογράφου των Οικονομικών και Φιλοσοφικών Χειρογράφων του 1844. Θα επιχειρήσουμε να αποσυσκευάσουμε το μαρξικό σχήμα που περιγράφει τις τέσσερις όψεις της αλλοτρίωσης και να εξετάσουμε την κριτική της αστικής πολιτικής οικονομίας ως το κεντρικό επίδικο το οποίο κινητοποιεί την επεξεργασία των θέσεων για την πολλαπλή αποπτώχευση του προλεταριακού πόλου, αιτούμενοι ταυτόχρονα την κατάδειξη συναφειών και αποκλίσεων μεταξύ του εν λόγω κειμένου και των έργων του ύστερου Μαρξ, ιδιαίτερα του Κεφαλαίου. Θα επιδιώξουμε, επίσης, να καταδείξουμε τις οφειλές της μαρξικής σύλληψης της αλλοτρίωσης στην ιδεαλιστική φιλοσοφία του Feuerbach, την εγελιανή εκφραστική θεωρία αιτιότητας και την καρτεσιανή αναπαράσταση του υποκειμένου. Τούτο θα μας επιτρέψει να αντιπαραβάλουμε το σχήμα των Χειρογράφων σε εκείνο που ο Louis Althusser θα προσδιορίσει ως μαρξιστικό έργο του Μαρξ, δια της συζήτησης της αλτουσεριανής κριτικής της πρώιμης μαρξικής θεωρίας ιδεολογίας, της επίσκεψης στην, θεμελιωμένη στην σπινοζική οντολογία, αλτουσεριανή έννοια της δομικής αιτιότητας και, τέλος, την γόνιμη συνάντηση ανάμεσα στον ασταθμητισμό της δομής, την ταξική πάλη και τις θεωρητικές επεξεργασίες του ιταλικού εργατισμού. Ταυτόχρονα, και σε συνάφεια με την αποφασιστική θέση του κειμένου – πως η κατηγορία της αλλοτρίωσης συνιστά μια έννοια που θα πρέπει να απορριφθεί από το θεωρητικό οπλοστάσιο του ιστορικού υλισμού – θα εξετάσουμε μια εναλλακτική δυνατότητα ανάγνωσης της, θεματοποιούμενης στα ΟΦΧ, μηχανοποίησης της ανθρώπινης εργασίας – σύστοιχη της εκμηχάνισης της παραγωγής –, βασισμένη στη θεωρία των μηχανών του ύστερου Μαρξ αλλά και το γενικό σχήμα για την δομή της ιδεολογικής πρακτικής, όπως αυτό αντλείται από τον αλτουσεριανό δομομαρξισμό.