Οι δημόσιες επενδύσεις και τα αναπτυξιακά προγράμματα των ΟΤΑ Α΄ βαθμού: θεωρία, διεθνής εμπειρία και Ελλάδα

Η παρούσα διπλωματική εργασία παρουσιάζει και αναλύει τα χρηματοδοτικά προγράμματα της πρωτοβάθμιας τοπικής αυτοδιοίκησης που εκπονήθηκαν κατά το χρονικό διάστημα 2000- 2018 στην Ελλάδα, στο πλαίσιο ενίσχυσης του αναπτυξιακού ρόλου της τοπικής αυτοδιοίκησης αλλά και της συμβολής της στην εκτέλεση τοπικών δημοσίων επενδύσεων. Αρχικά, παρουσιάζεται το θεωρητικό πλαίσιο για το ρόλο του κράτους, ως ρυθμιστής της οικονομικής και κοινωνικής ζωής αλλά και των δυνατοτήτων άσκησης του ρόλου αυτού από τις κατάλληλες βαθμίδες δημόσιας εξουσίας (κεντρική ή τοπική διοίκηση) για την αποτελεσματική παροχή δημόσιων αγαθών. Επίσης, παρουσιάζεται το θεωρητικό πλαίσιο άσκησης της περιφερειακής πολιτικής, αποτυπώνοντας τον ρόλο των δυο βασικών κατευθύνσεων της πολικής και της ολοκληρωμένης –τοπικής ανάπτυξης στον αναπτυξιακό σχεδιασμό και στη διαδικασία αντιμετώπισης των περιφερειακών ανισοτήτων αλλά και στην προώθηση της αποκέντρωσης και της τοπικής ανάπτυξης. Εν συνεχεία, καταγράφονται και αναλύονται καταρχήν η θεσμική και οργανωτική δομή του Εθνικού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και εν συνεχεία τα βασικά χρηματοδοτικά προγράμματα της πρωτοβάθμιας τοπικής αυτοδιοίκησης από εθνικούς πόρους που εφαρμόσθηκαν στον ελληνικό χώρο κατά το χρονικό διάστημα 2000-2018 (ΕΠΤΑ, ΘΗΣΕΑΣ, ΣΑΤΑ, ΦΙΛΟΔΗΜΟΣ). Σημαντικό στοιχείο της περιόδου αυτής είναι οι δύο βασικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις που πραγματοποιήθηκαν για την τοπική αυτοδιοίκηση και είναι ο ν. 2539/1997 (Πρόγραμμα Ι. Καποδίστριας) και ο ν. 3852/2010 (Πρόγραμμα Καλλικράτης) και αφορούσαν στη μείωση του αριθμού των δήμων αλλά και στην ενδυνάμωση του θεσμού της τοπικής αυτοδιοίκησης για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των τοπικών υποθέσεων και της καλύτερης παροχής υπηρεσιών στους πολίτες τους. Τα βασικά σημεία των προγραμμάτων που αναδεικνύονται είναι οι διαδικασίες σχεδιασμού και εφαρμογής αυτών, η ιεράρχηση των προτεραιοτήτων τους, η κατανομή των αποδοθέντων πόρων, οι βασικοί τομείς χρηματοδότησης αρμοδιοτήτων της τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά και τα βασικά προβλήματα που προέκυψαν κατά την εφαρμογή τους. Τέλος, καταγράφονται τα σχετικά συμπεράσματα που προκύπτουν μέσα από την κριτική θεώρηση της εφαρμογής των παραπάνω χρηματοδοτικών προγραμμάτων, θέτοντας ταυτόχρονα και ορισμένες προτάσεις πολιτικής.