Ανταγωνισμός, σύγκλιση, απόκλιση στο πλαίσιο της ΕΕ για τη διευθέτηση των ελληνοτουρκικών διαφορών

Η διδακτορική διατριβή μελετά τον βαθμό που οι ελληνοτουρκικές σχέσεις έχουν επηρεαστεί από την ΕΟΚ/ΕΕ. Ξεκινά από τους λόγους ένταξης της Ελλάδας στην ΕΟΚ και εντοπίζει ως σημαντικότερο λόγο την αναζήτηση της εθνικής ασφάλειας και την αποτροπή του τουρκικού κινδύνου. Σε αυτό το πλαίσιο η συμβολή της ΕΟΚ/ΕΕ αποδείχθηκε διαχρονικά σημαντική καθώς είναι σαφής η διαχρονική αντίθεσή της και η καταδίκη τουρκικών επιθετικών κινήσεων στο Αιγαίο και την Κύπρο, όπως διαφαίνεται μέσα από τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και των άλλων θεσμών της ΕΕ. Παράλληλα εκτός από τις κατά καιρούς καταδίκες, η ΕΕ έχει τη δυνατότητα ασκήσεως ισχυρής επιρροής λόγω της οικονομικής εξαρτήσεως της τουρκικής οικονομίας από την ευρωπαϊκή οικονομία. Η Ευρώπη είναι αναγκαίος εταίρος για την Τουρκία. Στη διαχρονία των σχέσεων ΕΕ-Ελλάδας η αποτίμηση της ελληνικής πολιτικής, όσον αφορά τη διευθέτηση των ελληνοτουρκικών διαφορών, είναι θετική. Η Ελλάδα κατάφερε να προωθήσει τα εθνικά θέματα και κυρίως το Κυπριακό, η ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ το 2004 είναι η μεγαλύτερη επιτυχία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής μετά το 1974. Όσον αφορά τις σχέσεις ΕΟΚ/ΕΕ-Τουρκίας στην διατριβή καταδεικνύεται ότι η ΕΟΚ/ΕΕ-Τουρκίας δεν στάθηκε ικανή ως κινητήρια πολιτική δύναμη να δεσμεύσει τη Τουρκία σε μια πορεία προοδευτικής σύγκλισης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Αυτό οφείλεται αφ’ ενός στην ατελή ικανότητα της ΕΟΚ/ΕΕ να πείσει την Τουρκία και αφ’ ετέρου στις άνευ εφαρμογής ρητορικές και πολιτικές δεσμεύσεις της Τουρκίας. Η απόφαση των 15 μελών της ΕΕ να αποδώσουν το 1999 στην Τουρκία την ιδιότητα του υποψηφίου μέλους, θεωρήθηκε από ευρωπαίους πολιτικούς και διανοητές εσφαλμένη. Οι πολιτισμικές διαφορές ανάμεσα στην Τουρκία και την ΕΕ είναι ανυπέρβλητες καθ΄ όσον προϋπόθεση της ένταξης είναι η ταύτιση του τρόπου σκέψης και των αξιών που συνιστούν ουσιαστικά στοιχεία της ευρωπαϊκής ταυτότητας. Στη διατριβή στη συνέχεια αναλύεται η στάση της Τουρκίας μετά την απόφαση του Ελσίνκι το 1999 με την οποία έγινε αποδεκτή η ενταξιακή πορεία της χώρας. Οι Τούρκοι πολιτικοί είχαν δεχθεί τότε στο σύνολό του το κείμενο της Ευρωπαϊκής Προεδρίας, γεγονός που άρχισε να αναδεικνύει την ΕΕ σε μια πολιτική δύναμη η οποία δεσμεύει και σταθεροποιεί την Τουρκία στα ευρωπαϊκά πρότυπα ώστε να εξελιχθεί σε ένα θετικό παράγοντα στην εξωτερική πολιτική και την πολιτική άμυνας και ασφάλειας της ΕΕ. Όμως η Τουρκία τελικώς από το Συμβούλιο του Ελσίνκι έως σήμερα όχι μόνο απέτυχε στη σύγκλισή της με την ΕΕ αλλά οι σχέσεις της οδηγήθηκαν σε επιδείνωση και μετά σε τελμάτωση. Φτάνοντας στο σήμερα το κυρίαρχο ερώτημα που τίθεται είναι αν είναι προς το συμφέρον της Ελλάδας η ένταξη της Τουρκίας ως πλήρες μέλος. Η απάντηση είναι αρνητική. Η Τουρκία θα είναι από πλευράς πληθυσμού το μεγαλύτερο κράτος στην ΕΕ. αυτό σημαίνει ότι θα έχει ίσο μερίδιο εξουσίας και ισχύος με τα άλλα μεγάλα κράτη (Γαλλία Γερμανία). Η αναβάθμιση αυτή σε συνδυασμό με την ηγεμονική αντίληψη της Τουρκίας θα έσβηνε την ήδη μικρή δυνατότητα παρεμβάσεως της ΕΕ στις ελληνοτουρκικές διαφορές. Βασική διέξοδος της χώρας παραμένει μια πειστική αποτροπή που θα συνίσταται σε ισχυρές συμμαχίες ΕΕ, Γαλλία, ΝΑΤΟ, Ισραήλ, και πλήρη αποκατάσταση της ισορροπίας ισχύος, ο συνδυασμός αυτών των δύο θα αποτελέσουν τη βάση για την επίτευξη μιας βιώσιμης ειρήνης.