Το κίνημα ειρήνης στην Ελλάδα τη δεκαετία του ‘80

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει το κίνημα ειρήνης στην Ελλάδα κατά τη δεκαετία του 1980, τοποθετώντας το στο διεθνές πλαίσιο της περιόδου. Η ελληνική περίπτωση μελετάται στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών μαζικών κινημάτων ενάντια στη «διπλή απόφαση» του ΝΑΤΟ το 1979, για εγκατάσταση πυραύλων Pershing II και Cruise, αλλά και υπέρ του αφοπλισμού και της αποπυρηνικοποίησης, την περίοδο όξυνσης του Ψυχρού Πολέμου. Παρ’ όλα αυτά, όπως προκύπτει από την έρευνα η μαζική παρουσία και έντονη δράση του κινήματος ειρήνης του ‘80 στην Ελλάδα, οφείλεται σε εθνικές, γεωγραφικές, ιδεολογικές και ιστορικές ιδιαιτερότητες του εγχώριου κινήματος, το οποίο συστήθηκε στη μετεμφυλιακή περίοδο με την ίδρυση της ΕΕΔΥΕ, με το κίνημα της δεκαετίας του ’80 να αποτελεί ώριμη συνέχεια των προηγούμενων δεκαετιών, με ισχυρή ιδεολογική και κοινωνική ταυτότητα. Τα σύμβολα και τα αιτήματα του παρελθόντος, όπως ο Νικηφορίδης, ο Λαμπράκης και οι διαρκείς αναφορές στις κινητοποιήσεις του παρελθόντος, ανανοηματοδοτούνται την περίοδο της Μεταπολίτευσης, όπου η ΕΕΔΥΕ ανασυστήνεται μετά τη Δικτατορία, και αποτελούν βασικό μοχλό κινητοποίησης την περίοδο μελέτης. Κύριο αίτημα για το ελληνικό κίνημα ήταν αυτό της απομάκρυνσης των ξένων στρατιωτικών βάσεων, το οποίο εντάθηκε από τις εμπειρίες της Δικτατορίας και του Κυπριακού, ενισχύοντας το αντιαμερικανικό και αντινατοϊκό υπόβαθρο του κινήματος. Η διεύρυνση του κινήματος τη δεκαετία του ’80, πλαισιώνεται από την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, αλλά και τη διάσπαση της άλλοτε πλατιάς ΕΕΔΥΕ, με τη σύσταση της ΑΚΕ και της ΚΕΑΔΕΑ. Παράλληλα, λαμβάνονται ποικίλες πρωτοβουλίες σχετικά με την ειρήνη, οδηγώντας σε μια έξαρση κοινωνικών κινημάτων. Η έρευνα αναδεικνύει τη δράση των τριών κινήσεων — ιδίως της ΕΕΔΥΕ, αλλά ακόμα της ΚΕΑΔΕΑ και της ΑΚΕ— και τονίζει τη σημασία των μορφών κινητοποίησης, όπως τις συγκεντρώσεις, τα Δεκαήμερα Ειρήνης, τις Μαραθώνιες Πορείες και τις Πορείες Ειρήνης, αλλά και άλλες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, που συνδύαζαν την πολιτική διεκδίκηση με την πολιτισμική έκφραση. Μέσα από την ανάλυση πρωτογενών και δευτερογενών πηγών, η εργασία παρουσιάζει το πεδίο δράσης του ελληνικού κινήματος ειρήνης την περίοδο μελέτης, αλλά και τις διεργασίες που χαρακτήρισαν αυτή του τη διεύρυνση. Ακόμα, τον τρόπο με τον οποίο το παρελθόν ανανοηματοδοτείται τη δεκαετία του ’80, μέσω της συλλογικής μνήμης και ταυτότητες, συνδέοντας τα αιτήματα του παρελθόντος με το παρόν και το μέλλον.