Η κρίση στα Ίμια υπό το πρίσμα της θεωρίας λήψης αποφάσεων και των τριών εννοιολογικών μοντέλων του Graham T. Allison

Στόχος της παρούσας μελέτης είναι να αναλυθούν τα γεγονότα και οι δράσεις που ανελήφθησαν από την ελληνική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία κατά την κρίση των Ιμίων και να ερμηνευθούν μέσα από τα εργαλεία των θεωριών λήψης αποφάσεων. Η μελέτη εντοπίζει τους παράγοντες που διαμόρφωσαν τις αποφάσεις των κύριων δρώντων που συμμετείχαν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, μέσω του συγκερασμού και της αξιοποίησης των πολλαπλών θεωριών που καταγράφονται και αναλύονται, ενώ στην εισαγωγή παρουσιάζεται μια σύντομη ανάλυση των διμερών διαφορών και διεκδικήσεων της Ελλάδας και της Τουρκίας. Στο πρώτο μέρος της μελέτης καταγράφονται οι βασικότερες θεωρίες λήψης αποφάσεων, αξιοποιώντας τόσο την ελληνική όσο και τη διεθνή βιβλιογραφία. Αναλύεται το κλασικό μοντέλο του ορθολογισμού, η θεωρία παιγνίων, καθώς και η κριτική που έχει ασκηθεί στις εν λόγω ορθολογικές θεωρίες λήψης αποφάσεων, βασισμένη στη θεωρία του «οριοθετημένου ορθολογισμού» που έχει αναπτύξει ο Herbert Simon. Στη συνέχεια αναλύονται οι θεωρίες που δεν προϋποθέτουν τη λογική, με πιο σημαντική εκείνη της «παρανόησης» που ανέπτυξε ο Robert Jervis. Τέλος, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη θεωρία των τριών εννοιολογικών υποδειγμάτων που ανέπτυξε ο Graham T. Allison σε συνεργασία με τον Philip Zelikow, με αφορμή τη κρίση των πυραύλων της Κούβας, ανάμεσα στις ΗΠΑ και την ΕΣΣΔ, τον Οκτώβριο του 1962. Στο δεύτερο μέρος, αναλύεται το χρονικό της Κρίσης των Ιμίων και αξιοποιούνται τα κατάλληλα θεωρητικά εργαλεία για τη κατανόηση και ανάλυση των παραγόντων που κινητοποίησαν τους κύριους λήπτες των αποφάσεων να υιοθετήσουν τις εκάστοτε ενέργειές τους. Η θεωρία του Robert Jervis επεξηγεί επαρκώς τους παράγοντες που επηρέασαν τους λήπτες των αποφάσεων των δύο κρατών στις απαρχές της κρίσης, ενώ η θεωρία του Graham T. Allison αξιοποιείται καταλλήλως για να αναλύσει τις ενέργειες και τις πρωτοβουλίες που υιοθέτησαν οι λήπτες των αποφάσεων της ελληνικής πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, κατά τη διάρκεια της κρίσης έως τη κορύφωσή της.