ESG και βιωσιμότητα: η περίπτωση του τομέα της ενέργειας

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την εφαρμογή και υιοθέτηση των κριτηρίων ESG με εστίαση στον περιβαλλοντικό πυλώνα σε έναν από τους σημαντικότερους τομείς δραστηριοποίησης της οικονομίας, στον κλάδο της ενέργειας. Αρχικά, σε θεωρητικό επίπεδο, αναλύεται η εξελικτική πορεία εδραίωσης και των τριών παραγόντων, από την θεμελίωση της έννοιας της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης έως την συστηματική ενσωμάτωσή τους από τις επιχειρήσεις. Συνακόλουθα, μέσω της παρουσίασης των ευρωπαϊκών οδηγιών, κανονισμών και των πολιτικών συμφωνιών ερευνάται το νομικό πλαίσιο που τα διέπει.Κεντρικός θεματικός άξονας της μελέτης συνιστά το εμπειρικό κομμάτι, καθώς ιδιαίτερη σημαντικότητα κατέχει η εξέταση της πραγματικής εφαρμογής των περιβαλλοντικών στρατηγικών των επιχειρήσεων ενέργειας. Ο τομέας της ενέργειας αποτελεί καίρια πτυχή αξιολόγησης της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, αφού οι ενεργειακές επιχειρήσεις, αξιοποιώντας ορυκτούς πόρους συνδέονται άμεσα με την εκπομπή αερίων θερμοκηπίου, την παραγωγή αποβλήτων και τη διατάραξη χερσαίων και υδάτινων οικοσυστημάτων. Συνεπώς, οι τελευταίες, τα τελευταία χρόνια, καταβάλλουν προσπάθειες, χαράσσοντας περιβαλλοντικές στρατηγικές, να μεταβούν σε ένα πιο οικολογικό και αποανθρακοποιημένο μοντέλο λειτουργίας.Ως εκ τούτου μεθοδολογικά επιλέγονται ως δείγμα διερεύνησης τρεις εταιρείες- όμιλοι που εντάσσονται σε όλα το φάσμα της παραγωγής ενέργειας-από τα ορυκτά καύσιμα έως τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας-: η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, η Motor Oil και η ΔΕΗ. Αντλούνται ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα από τις εκθέσεις βιωσιμότητας των επιχειρήσεων βάσει των εθελοντικών και κανονιστικών προτύπων που πλαισιώνουν τα κριτήρια ESG (GRI ,ESRS και ISO) και των δεικτών απόδοσης KPIs. Στόχος της διπλωματικής εργασίας καθίσταται η ανάλυση της πορείας τους μέσω γραφημάτων και πινάκων την περίοδο 2015-2024 αναφορικά με την ενεργειακή απόδοση, το μετριασμό του ανθρακικού και υδάτινου τους αποτυπώματος, την ορθολογική διαχείριση αποβλήτων και την προστασία της βιοποικιλότητας.Ειδικότερα, επιχειρείται να ερευνηθεί σε ποιο βαθμό οι περιβαλλοντικές δράσεις των εταιρειών στο πλαίσιο των ESG συνεισφέρουν ουσιαστικά στην πραγμάτωση της βιωσιμότητας και στην πραγματοποίηση των στόχων που έχουν θέσει, αναδεικνύοντας την συμβολή τους ως ένα χρήσιμο εργαλείο προαγωγής της βιώσιμης ανάπτυξης. Επιπρόσθετα, μιας που στο θεωρητικό κομμάτι πραγματοποιείται σύντομη αναφορά στον κανονισμό Ταξινομίας, κρίθηκε σκόπιμη και η εξέταση επίδρασης των περιβαλλοντικών δράσεων στην οικονομική διάσταση βιωσιμότητας των εταιρειών για την περίοδο 2021-2024, πραγματοποιώντας μια ολιστική προσέγγιση. Στο τέλος, η εργασία σύμφωνα με τα ποσοτικά δεδομένα, καταλήγει σε μια συγκριτική-κριτική αξιολόγηση και βαθμολόγησή τους, αναδεικνύοντας ότι, παρά την φαινομενική θετική επίδραση των περιβαλλοντικών πρωτοβουλιών των ανωτέρω κριτηρίων βιωσιμότητας, όλες οι επιχειρήσεις εμφανίζουν αδυναμίες και παρέχονται προτάσεις και συστάσεις για μελλοντική έρευνα.