Κοινωνικό Κράτος και Δημοκρατία στον Ψυχρό Πόλεμο: ο κοινωνικός ανταγωνισμός ΗΠΑ-ΕΣΣΔ

Ο Ψυχρός Πόλεμος (1945-1989) έχει χαραχθεί στη συλλογική μνήμη ως μια περίοδος αυξημένου οικονομικού, πολιτικού και κοινωνικού ανταγωνισμού ανάμεσα στις δύο νεοαναδυόμενες μεταπολεμικές δυνάμεις - τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Σοβιετική Ένωση. Πρόκειται για έναν πόλεμο που έχει χαρακτηριστεί συμβολικός και ιδεολογικός, καθώς απώτερος στόχος ήταν η κατάκτηση των συνειδήσεων των ανθρώπων. Για τον λόγο αυτό, εξάλλου, νοείται κατά κύριο λόγο ως ένας πόλεμος των λέξεων. Σε αυτήν την ιδεολογική αναμέτρηση το κύριο όπλο που χρησιμοποιήθηκε από τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα δεν ήταν οι βόμβες και τα τανκ αλλά η προπαγάνδα. Μέσω της τελευταίας επιχειρήθηκε η προώθηση των δύο εναλλακτικών συστημάτων διαχείρισης της κοινωνικής πραγματικότητας, του Καπιταλισμού από τις ΗΠΑ και του Κομμουνισμού από την ΕΣΣΔ, αλλά και ο βαθμός «δημοκρατικότητας» καθενός εξ αυτών. Ο ψυχροπολεμικός ανταγωνισμός και η εκατέρωθεν προπαγάνδα των δύο υπερδυνάμεων εκφράστηκε μέσα από ποικίλες πτυχές (οικονομία, κοινωνία, πολιτική, επιστήμη, τεχνολογία), ωστόσο στην παρούσα διπλωματική εργασία η εστίαση θα δοθεί στην κοινωνική συνιστώσα, με ιδιαίτερη έμφαση στα κοινωνικά κράτη των δύο γεωγραφιών και τον βαθμό προώθησής τους της Δημοκρατίας. Συγκεκριμένα, σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η εξέταση του ψυχροπολεμικού κοινωνικού ανταγωνισμού ΗΠΑ-ΕΣΣΔ, όπως αυτός αποτυπώθηκε στα προπαγανδιστικά μηνύματα που αφορούσαν το κοινωνικό κράτος, με βασική προσδοκία την ανάδειξη του ρόλου που διαδραμάτισε το κοινωνικό κράτος ως προς τη συντήρηση και εξέλιξη της ψυχροπολεμικής ιδεολογικής αναμέτρησης. Επιπλέον, η προβληματική θα εστιάσει στην εξέταση των κοινωνικών πολιτικών ΗΠΑ και ΕΣΣΔ και στον τρόπο κατά τον οποίο αυτές προώθησαν τη δημοκρατία. Το κύριο συμπέρασμα που συνάγεται από τη σχετική ανάλυση, έγκειται στον ρόλο που διαδραμάτισε η κοινωνική πολιτική και το κοινωνικό κράτος τις μεταπολεμικές δεκαετίες ως προς την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. Η προπαγάνδα που ήταν σχετική με την κοινωνική ευμάρεια και τη δημοκρατική κοινωνία, μέσα από αναφορές στο κοινωνικό κράτος, νομιμοποίησε την ανώτερη ποιότητα κάθε συστήματος. Με άλλα λόγια, η κοπιώδης προσπάθεια υπερίσχυσης και ανάδειξης της «καλύτερης κοινωνίας» έδρασε ως παράγοντας διατήρησης της ψυχροπολεμικής αναμέτρησης, με το κοινωνικό κράτος να χειραγωγείται για να εξυπηρετήσει αυτήν την αποστολή.