Οι βασικές διεθνολογικές θεωρίες και η υψηλή στρατηγική της Ιταλίας στην Αφρική κατά τα έτη 1911-1941
Πουτόκας, Γεώργιος
2025/12/20
Το χρονικό διάστημα, το οποίο εξετάζεται, αποτέλεσε την κύρια περίοδο προσπάθειας της εξωτερικής ιταλικής πολιτικής να υλοποιήσει τους πολιτικούς σκοπούς της Ιταλικής Υψηλής Στρατηγικής στην Ευρώπη, τη Μεσόγειο και την Αφρική. Στην Αφρική τον Σεπτέμβριο 1911 και τον Οκτώβριο 1935 η Ιταλία, χρησιμοποιώντας το σύνηθες μέσο υλοποίησης μίας υψηλής στρατηγικής, τον πόλεμο, εισέβαλλε στην Λιβύη και την Αιθιοπία αντίστοιχα, επεκτείνοντας τις ιταλικές κτήσεις μετά την κατοχή της Ιταλικής Σομαλίας και της Ερυθραίας.
Ο απώτερος στρατηγικός στόχος της Ιταλίας, φιλελεύθερης και φασιστικής, αν και ασθενέστερη των άλλων Μεγάλων Δυνάμεων, ήταν να αποκτήσει status μεγάλης Δύναμης και να αποκτήσει τον πλήρη έλεγχο της Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής. Στις εν λόγω περιοχές διακυβεύονταν τα εθνικά συμφέροντα δύο Μεγάλων Δυνάμεων, της Βρετανίας και της Γαλλίας, χώρες με τις οποίες η Ιταλία συμμάχησε τον Α’ ΠΠ και βρέθηκε κερδισμένη στο ευρωπαϊκό έδαφος και στη Μικρά Ασία.
Με τη λήξη του Α’ ΠΠ και την ίδρυση της ΚτΕ η Ιταλία, έχοντας ως στόχο την βέλτιστη προσάρτηση εδαφών, διατείνονταν την αδικία εις βάρος στον διαμοιρασμό των εδαφών στη Διάσκεψη των Παρισίων το 1919. Με την έλευση του Μουσολίνι η δημιουργία μίας νέας ιταλικής αυτοκρατορίας, εις ανάμνηση της Αρχαίας Ρώμης, αποτέλεσε τη βασική ιδέα του φασιστικού καθεστώτος.
Αν και μόνιμο μέλος της ΚτΕ, η Ιταλία προσπάθησε να κατοχυρώσει τις αναθεωρητικές επιδιώξεις της, μέσω της εδραίωσης της αποικίας στη Λιβύη και της κατάληψης της Αιθιοπίας. Τη δεκαετία του 1920 και μέχρι το 1935 η Ιταλία αναζήτησε διπλωματικά τόσο τη συμφωνία – συγκατάθεση της Βρετανίας και της Γαλλίας για τις επεκτατικές βλέψεις της όσο και τη διασφάλιση των βόρειων συνόρων από την απειλή της Γερμανίας με την διατήρηση της αυστριακής ανεξαρτησίας.
Η ισχυροποίηση της ιταλικής παρουσίας στην Ανατολική Αφρική είχε ως σκοπό τη γενικότερη αμφισβήτηση των βρετανικών και γαλλικών συμφερόντων και την περαιτέρω επέκταση εδαφών μέχρι την Μεσόγειο και την ένωση με τη Λιβύη και δυτικότερα από μέσω της Σαχάρας στον Ατλαντικό ωκεανό.
Η στρατιωτική και η οικονομικής ισχύς της Ιταλίας δεν επέτρεπε τη μονομερή υλοποίηση των στρατηγικών στόχων παρά μόνο με τη σύναψη των απαραίτητων συμμαχιών δεδομένου ότι η εσωτερική μονιμοποίηση αντιμετώπιζε δυσκολίες με κοινωνία εξουθενωμένη οικονομικά και διχασμένη πολιτικά με αντίκτυπο στο φρόνημα βασικό παράγοντα για την υποστήριξη επεκτατικού πολέμου.
Για την υλοποίηση της εκστρατείας στην Αιθιοπία η σύμπλευση με τη Γερμανία ήταν φυσική κατάληξη των γεωπολιτικών εξελίξεων πλην όμως η δυσμενής οικονομική κατάσταση που επιδεινώθηκε και με τη συμμετοχή στον ισπανικό εμφύλιο κατέστησε την Ιταλία αδύναμη στρατιωτικά με την έναρξη του Β΄ΠΠ. Η διαφαινόμενη σύγκρουση με τη Βρετανία και τους συμμάχους της στην Αφρική τελείωσε με την ήττα της Ιταλίας στην Ανατολική Αφρική και τη Λιβύη.
Η ανάλυση της υψηλής στρατηγικής της Ιταλίας στην Αφρική, βάσει των βασικών διεθνολογικών θεωριών, αποτελεί ένα μέσο κατανόησης της ιταλικής εξωτερικής πολιτικής την εξεταζόμενη περίοδο και δίδει χρήσιμα συμπεράσματα για μία καλύτερη ερμηνεία της ιστορίας.
Download PDF
View in repository
Browse all collections