Η προβολή του εγκλήματος μέσα από την αστυνομική λογοτεχνία : το παράδειγμα του Arthur Conan Doyle

Η αστυνομική λογοτεχνία, παρά την έντονη κριτική που συνάντησε ως ένα φτηνό ανάγνωσμα, έχει κερδίσει το αναγνωστικό κοινό. Το θεματολογικό της ενδιαφέρον απαντάται σε κάποιο μυστήριο ή έγκλημα και στην επακόλουθη έρευνα για την εξιχνίαση του. Με πηγή έμπνευσης τα εγκλήματα που διαπράττονταν ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα από τα τέλη του 19ου αιώνα, το αστυνομικό μυθιστόρημα δανείζεται στοιχεία από την πραγματικότητα του εγκλήματος, στα οποία προσθέτει αυτό της φαντασίας. Ταυτόχρονα, επιχειρεί να ερμηνεύσει τη συμπεριφορά του δράστη, του θύματος και την κοινωνική αντίδραση απέναντι σε μια εγκληματική ενέργεια. Ως εκ τούτου, λοιπόν, η αστυνομική λογοτεχνία μπορεί να αποτελέσει πηγή πληροφοριών για την εγκληματολογία. Ο Arthur Conan Doyle είναι εκπρόσωπος του κλασικού αστυνομικού μυθιστορήματος. Ο διάσημος ήρωάς του, o Sherlock Holmes, ένας ιδιότροπος, αντικοινωνικός, χρήστης ουσιών, παράλληλα χαρισματικός αλλά και οπαδός του ορθολογισμού, αντιμετωπίζει το έγκλημα ως παιχνίδι λογικής. Διευκολύνει την αστυνομική έρευνα και ταυτόχρονα αποστασιοποιείται από την αστυνομία, εξυμνώντας τη μέθοδο του: τη «συλλογιστική». Πολλά από τα επιχειρήματα του ντετέκτιβ για τις μεθόδους της αστυνομίας πιθανόν να εμπεριέχουν ψήγματα φαντασίας, παρ’ όλα αυτά χρησιμοποιούνται από τον συγγραφέα ως λογοτεχνικά στοιχεία. Ο Holmes θαυμάζει την εγκληματική ευφυΐα, αλλά σκοπός του είναι η δίωξη του εγκλήματος και η αποκάλυψη του δράστη. Για τον ίδιο, το έγκλημα συνιστά μια απειλή για την κοινωνική ισορροπία, οπότε δεν ταιριάζει σε μια «ευπρεπή» κοινωνία. Ο εγκληματίας από την άλλη πλευρά δεν παραπέμπεται πάντα στην Δικαιοσύνη. Η παραπομπή του εξαρτάται από την επικινδυνότητά του: αν ο ήρωας κρίνει πως ο δράστης δεν αποτελεί απειλή για την κοινωνία και οι συνέπειες της πράξης του είναι μικρότερες από αυτές που θα επιφέρει η φυλάκιση, τότε αυτός αφήνεται ελεύθερος, με την υπόσχεση ότι δεν θα παραβιάσει το νόμο ξανά. Η σχέση της αστυνομικής λογοτεχνίας με την κοινωνική πραγματικότητα υφίσταται. Στο έργο του Doyle η σχέση αυτή είναι αποκαλυπτική.