Νομοθεσία και πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μείωση των εκπομπών και τη διαχείριση των αποβλήτων στον τομέα της ναυτιλίας, στο πλαίσιο της επίτευξης των στόχων της κλιματικής ουδετερότητας και της μηδενικής ρύπανσης

Η ναυτιλία συνιστά ζωτικό στοιχείο της παγκόσμιας οικονομίας, καθώς αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του διεθνούς εμπορίου και σημαντικό πεδίο απασχόλησης. Αν και θεωρείται πιο βιώσιμος τρόπος μεταφοράς από τις αεροπορικές/οδικές, καθώς παράγει λιγότερες εκπομπές ανά μονάδα μεταφερόμενου φορτίου και παρόλο ότι έχει βελτιώσει το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα τα τελευταία χρόνια, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μεγάλες προκλήσεις, όσον αφορά την απαλλαγή της από τις ανθρακούχες εκπομπές και την αποτελεσματική διαχείριση των αποβλήτων της. Στην παρούσα διπλωματική εργασία αναλύονται η νομοθεσία και οι πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μείωση των εκπομπών και τη διαχείριση των αποβλήτων στη ναυτιλία και αξιολογείται η αποτελεσματικότητά τους. Το 1ο Μέρος εξετάζει τα νομοθετικά εργαλεία για την μείωση των εκπομπών και την προώθηση ανανεώσιμων καυσίμων στην ναυτιλία στην Ε.Ε., όπως αυτά διαμορφώθηκαν, με γνώμονα την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων «Fit for 55». Ειδικότερα, αναλύονται η Οδηγία 2023/959, για την ένταξη της ναυτιλίας στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών, οι Κανονισμοί: 2023/957 για την Παρακολούθηση, την Υποβολή εκθέσεων και την Επαλήθευση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, 2023/1805 για τη Χρήση ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, 2023/1804 για τις Υποδομές Εναλλακτικών Καυσίμων, καθώς και η Πρόταση για την αναθεώρηση της Οδηγίας για τη Φορολογία της Ενέργειας. Πέραν των ανωτέρω, και η Οδηγία 2023/2413 για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην απεξάρτηση της ναυτιλίας από τις ανθρακούχες εκπομπές, η οποία, επίσης, εξετάζεται. Το 2ο Μέρος πραγματεύεται τη νομοθεσία σχετικά με τη διαχείριση των αποβλήτων, ως προς την οποία αναλύονται η Οδηγία 2019/883, σχετικά με τις λιμενικές εγκαταστάσεις παραλαβής, για την παράδοση αποβλήτων από πλοία και ο Κανονισμός 1257/2013 για την ανακύκλωση των πλοίων. Βασικός σκοπός της εργασίας είναι να αξιολογήσει την προσαρμοστικότητα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στις διαρκώς ανακύπτουσες προκλήσεις στο ναυτιλιακό τομέα και να προσδιορίσει εάν οι, σχετικές, νομοθετικές πρωτοβουλίες και πολιτικές της Ένωσης κατορθώνουν να επιτύχουν τη βιώσιμη μετάβασή του στην κλιματική ουδετερότητα, σύμφωνα με τις εξαγγελίες της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.