Αμοιβαία αναγνώριση και προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων: το παράδειγμα της ευρωπαϊκής εντολής έρευνας

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την Οδηγία 2014/41/ΕΕ της 3ης Απριλίου 2014 για την Ευρωπαϊκή Εντολή Έρευνας, καθώς και τον Ν. 4489/2017 με τον οποίο ενσωματώθηκε η Οδηγία στην ελληνική έννομη τάξη, ιδίως υπό το πρίσμα της αμοιβαίας αναγνώρισης και της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η ευρωπαϊκή εντολή έρευνας συνιστά το δεύτερο σημαντικότερο νομοθετικό εργαλείο της αμοιβαίας αναγνώρισης στον τομέα της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως «χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης». Με την Οδηγία θεσπίζεται ένα ενιαίο και ολοκληρωμένο σύστημα διασυνοριακής συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων, προς αντικατάσταση του προϊσχύσαντος κατακερματισμένου θεσμικού πλαισίου, στο κέντρο του οποίου βρίσκεται ένα και μοναδικό μέσο, η ευρωπαϊκή εντολή έρευνας. Μέσα από την ανάλυση των επιμέρους διατάξεων του θεσμού επιχειρείται να διαπιστωθεί κατά πόσο καθίσταται, πράγματι, ταχεία και αποτελεσματική η διαδικασία συλλογής αποδεικτικού υλικού μέσω της έκδοσης και εκτέλεσης της ευρωπαϊκής εντολής έρευνας, καθώς και να αναδειχθούν τα ερμηνευτικά και πρακτικά προβλήματα που ανακύπτουν. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην εξέταση της Οδηγίας υπό το πρίσμα της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων των υπόπτων και κατηγορουμένων, ως των άμεσα θιγόμενων προσώπων από την εφαρμογή της. Στα συμπεράσματα επιχειρείται μια συνολική αποτίμηση του θεσμού ως εργαλείου αμοιβαίας αναγνώρισης, με αναφορά τόσο στα πλεονεκτήματα που προσφέρει στη διασυνοριακή δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις όσο και στις προκλήσεις που ανακύπτουν αναφορικά με την επάρκεια και την αποτελεσματικότητα των εγγυήσεων προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων των υπόπτων και κατηγορουμένων.