Η έννοια της ηγεμονίας στο έργο του Αντόνιο Γκράμσι

Ο Ιταλός πολιτικός και επαναστάτης Αντόνιο Γκράμσι συνέβαλε στην μαρξιστική βιβλιογραφία μέσα από τα κείμενά του σχετικά με τη διττή φύση του κράτους και τον ρόλο του ιδεολογικού εποικοδομήματος, εντός του οποίου διεξάγεται η πάλη για την ηγεμονία μεταξύ αντίπαλων τάξεων. Ο όρος «ηγεμονία», που υπήρχε ήδη στα έργα των Μακιαβέλλι και Λένιν, αναδείχθηκε από τον Γκράμσι ως βασική έννοια στα Τετράδια της Φυλακής του, ένα σύνολο κειμένων που συνέταξε ενόσω παρέμενε φυλακισμένος. Ο Robert W. Cox χρησιμοποίησε τους γκραμσιανούς όρους και τους προσάρμοσε αναλόγως ούτως ώστε να εξηγήσει τις βασικές αρχές που διέπουν τη παγκόσμια τάξη, δημιουργώντας ένα ολόκληρο μεταθετικιστικό θεωρητικό ρεύμα στη θεωρία των Διεθνών Σχέσεων, τον νεογκραμσιανισμό, που εντάσσεται στην Κριτική θεωρία. Ανατρέχοντας τόσο στα πρωτότυπα έργα των δύο συγγραφέων, όσο και σε δευτερογενείς βιβλιογραφικές αναφορές, η παρούσα εργασία στοχεύει στην κατανόηση των βασικών εννοιών που αφορούν την σύνθεση της έννοιας της «ηγεμονίας», τόσο εντός του κλασικού γκραμσιανού της πλαισίου, όσο και στο πλαίσιο που την έθεσε ο Robert W. Cox και οι νεογκραμσιανοί. Τέλος, μέσω και της παράθεσης των κριτικών τους, οι δύο θεωρίες ελέγχονται όσον αφορά τυχόν αντιφάσεις ή παραλείψεις, και αποτιμάται η θεωρητική τους συμβολή με τρόπο που να υποδεικνύει ότι δεν είναι θεωρίες περιθωριακές ή παρωχημένες.