Οι εργατικές τάξεις και το κοινωνικό ζήτημα στον φιλελευθερισμό του John Stuart Mill

Η παρούσα εργασία διαπραγματεύεται τις απόψεις του John Stuart Mill, μίας από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες της πολιτικής και κοινωνικής φιλοσοφίας, σχετικά με τις εργατικές τάξεις και το κοινωνικό ζήτημα της εποχής του. Ο λόγος επιλογής του συγκεκριμένου θέματος είναι η ευκαιρία που προσφέρεται κατά τη διερεύνηση στον μελετητή, να έρθει σε επαφή με ένα σημαντικό κομμάτι τού, πράγματι, εκτενούς φιλοσοφικού του έργου και να αγγίξει τις έννοιες της δικαιοσύνης και της ισότητας στη μιλλιανή σκέψη. Επιπλέον, παρακολουθώντας την πορεία του συλλογισμού τού φιλοσόφου σχετικά με τα αιτήματα της εποχής του για ισότητα και δικαιοσύνη –στα οποία έχει και ο ίδιος αναγνωρίσει έναν δίκαιο χαρακτήρα –, μας απασχολεί και η ανάδειξη της προσπάθειάς του να επιτύχει τη σύζευξη φιλελευθερισμού και δημοκρατίας, κάτι πρωτοφανές και αβέβαιο στην εποχή του και το οποίο σήμερα, παρά τις ένθεν κι ένθεν επικρίσεις για αποτυχία του μοντέλου, έχει παγιωθεί με τη μορφή της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Κατά την εκπόνηση της εργασίας, σημαντικός συνοδοιπόρος υπήρξε η ιστορική αφήγηση των γεγονότων, ώστε να είναι ευκρινείς οι συνθήκες στις οποίες γεννήθηκαν οι φιλοσοφικές του ιδέες επί των θεμάτων που μας απασχολούν, καθώς και για να συναγάγουμε με μεγαλύτερη ασφάλεια τα συμπεράσματά μας. Άλλωστε, καθώς θα δούμε στο κείμενο, για τον Mill οι κοινωνικές συνθήκες διαμορφώνουν τη σκέψη μας και επηρεάζουν το αυθόρμητο του χαρακτήρα μας. Στόχος μας, όμως, δεν είναι μια απλή συσχέτιση των ιστορικών στοιχείων με τις απόψεις του Mill αλλά, κυρίως, να αναδειχθεί ο τρόπος που αντιμετωπίζει τα ζητήματα που τίθενται στο δικό του παρόν προσβλέποντας στο μάλλον.