Οι εργατικές τάξεις και το κοινωνικό ζήτημα στον φιλελευθερισμό του John Stuart Mill

Abstract

Η παρούσα εργασία διαπραγματεύεται τις απόψεις του John Stuart Mill, μίας από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες της πολιτικής και κοινωνικής φιλοσοφίας, σχετικά με τις εργατικές τάξεις και το κοινωνικό ζήτημα της εποχής του. Ο λόγος επιλογής του συγκεκριμένου θέματος είναι η ευκαιρία που προσφέρεται κατά τη διερεύνηση στον μελετητή, να έρθει σε επαφή με ένα σημαντικό κομμάτι τού, πράγματι, εκτενούς φιλοσοφικού του έργου και να αγγίξει τις έννοιες της δικαιοσύνης και της ισότητας στη μιλλιανή σκέψη. Επιπλέον, παρακολουθώντας την πορεία του συλλογισμού τού φιλοσόφου σχετικά με τα αιτήματα της εποχής του για ισότητα και δικαιοσύνη –στα οποία έχει και ο ίδιος αναγνωρίσει έναν δίκαιο χαρακτήρα –, μας απασχολεί και η ανάδειξη της προσπάθειάς του να επιτύχει τη σύζευξη φιλελευθερισμού και δημοκρατίας, κάτι πρωτοφανές και αβέβαιο στην εποχή του και το οποίο σήμερα, παρά τις ένθεν κι ένθεν επικρίσεις για αποτυχία του μοντέλου, έχει παγιωθεί με τη μορφή της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Κατά την εκπόνηση της εργασίας, σημαντικός συνοδοιπόρος υπήρξε η ιστορική αφήγηση των γεγονότων, ώστε να είναι ευκρινείς οι συνθήκες στις οποίες γεννήθηκαν οι φιλοσοφικές του ιδέες επί των θεμάτων που μας απασχολούν, καθώς και για να συναγάγουμε με μεγαλύτερη ασφάλεια τα συμπεράσματά μας. Άλλωστε, καθώς θα δούμε στο κείμενο, για τον Mill οι κοινωνικές συνθήκες διαμορφώνουν τη σκέψη μας και επηρεάζουν το αυθόρμητο του χαρακτήρα μας. Στόχος μας, όμως, δεν είναι μια απλή συσχέτιση των ιστορικών στοιχείων με τις απόψεις του Mill αλλά, κυρίως, να αναδειχθεί ο τρόπος που αντιμετωπίζει τα ζητήματα που τίθενται στο δικό του παρόν προσβλέποντας στο μάλλον.This thesis studies John Stuart Mill's theory as for the important social issues of his time, poverty and the working classes' condition, concetrating on the ideas of liberty and justice as the immerge through his thoughts on the specific issues. Meanwhile, we carefully study the way his thoeory goes from the need of liberation of work to that of political participation for the members of poorer classes, so as to conceive through Mill's thought the challenge liberalism faced during 19th century, that of finding a way to combine itself with democracy, the model we nowadays call liberal democracy.