Γυναίκες με προσφυγικό/μεταναστευτικό προφίλ: η πορεία προς την αυτό-ενδυνάμωση

Σε παγκόσμια κλίμακα, ο αριθμός των γυναικών προσφύγων/μεταναστριών είναι διαρκώς αυξανόμενος και ως εκ τούτου, η ανάλυση των κοινωνικών πλαισίων, με έμφαση στο φύλο, είναι απαραίτητη για μια πληρέστερη κατανόηση του φαινομένου της μετανάστευσης. Παρόλο όμως που το φύλο παίζει καθοριστικό ρόλο σε κάθε πτυχή της μετανάστευσης, οι δημόσιες μεταναστευτικές πολιτικές δεν λαμβάνουν υπόψη τον παράγοντα αυτό. Με αυτό το σκεπτικό, η παρούσα εργασία εστιάζει στη «θηλυκοποίηση» της μετανάστευσης και του προσφυγικού ζητήματος, αναγνωρίζοντας τη σημαντική και διαρκώς αυξανόμενη παρουσία των γυναικών στο φαινόμενο αυτό διεθνώς και στις ιδιαίτερες ενταξιακές συνθήκες που τις αφορούν. Ειδικότερα, διερευνάται η διαδικασία της μετανάστευσης, εξετάζοντας τις διαφοροποιήσεις των εμπειριών με βάση το φύλο, και λαμβάνοντας υπόψη κοινωνικούς, οικονομικούς και πολιτισμικούς παράγοντες. Επιπλέον, αναλύονται οι τύποι της γυναικείας μετανάστευσης, οι σχετικές με αυτήν πολιτικές εστιάζοντας και διερευνώντας τα εμπόδια που συναντούν οι μετανάστριες στους βασικούς τομείς ένταξης αξιοποιώντας τη διαθεματικότητα ως φακό για την καλύτερη κατανόησή τους. Η παρούσα έρευνα αξιοποιεί βιβλιογραφία και συνεντεύξεις με ημι-δομημένα ερωτηματολόγια για να συλλέξει και να αναλύσει τα βιώματα και τις εμπειρίες των γυναικών που συμμετέχουν. Τα δεδομένα ανέδειξαν τις δυσκολίες που συναντούν οι γυναίκες στο ταξίδι τους προς την Ελλάδα, τις δυσμενείς καταστάσεις που βιώνουν στα camps, τα εμπόδια ένταξης στον τομέα της γλώσσας, της εργασίας και της κοινωνικής ενσωμάτωσης αλλά και τις διακρίσεις που οι γυναίκες υφίστανται. Στον αντίποδα, αναδεικνύονται ως στηρίγματα για τις γυναίκες στη νέα πατρίδα η κοινωνική πλαισίωση και υποστήριξη, οι οργανισμοί και θεσμοί αλλά και η προσωπική τους ενδυνάμωση μέσω της εκπαίδευσης και εργασίας. Όπως έγινε κατανοητό από τις αφηγήσεις τους, παρά το γεγονός ότι η μετανάστευση μπορεί να εκθέσει τις γυναίκες σε νέες μορφές ανισότητας, μπορεί επίσης, να τους προσφέρει ευκαιρίες για να ξεφύγουν από καταπιεστικές καταστάσεις, να γίνουν πιο αυτόνομες και να αναλάβουν νέους ρόλους.