Η αρχή της πολιτικής πολυφωνίας στα ΜΜΕ κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου

Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται την Αρχή της πολιτικής πολυφωνίας στα Μ.Μ.Ε, ενώ δίνει μεγάλη βαρύτητα στο πώς διαμορφώνεται το ραδιοτηλεοπτικό τοπίο καθώς και στη σημασία που η ανωτέρω Αρχή λαμβάνει κατά την προεκλογική περίοδο. Μάλιστα η εκπόνησή σημαντικού μέρους της πτυχιακής, έγινε κατά τη διάρκεια των βουλευτικών εκλογών της 16ης Σεπτεμβρίου 2007. Η πολιτική πολυφωνία ορίζεται ως η ισότιμη παρουσίαση των κομματικών απόψεων που εξασφαλίζεται όταν ο χρόνος που καλύπτουν αυτές κατανέμεται κατά προσέγγιση στην αναλογία της προτίμησης του εκλογικού σώματος όπως αυτή προκύπτει από τις εκάστοτε κοινοβουλευτικές εκλογές. Σε μια προσπάθεια ανάδειξης του θέματος της πολιτικής πολυφωνίας σε ιστορική βάση, θα διαπιστώσουμε ότι το θέμα απασχόλησε για πρώτη φορά τους ειδικούς μετά τη μεταπολίτευση και συγκεκριμένα το έτος 1982. Η παρούσα εργασία ασχολείται επίσης με δύο οδηγίες που εξέδωσε το ΕΣΡ και είναι αλληλένδετες μεταξύ τους. Πρόκειται για την υπ’ αριθμ. 6/16.2.2004 Οδηγία που προσδιορίζει τα κριτήρια της ισότιμης προβολής των απόψεων των πολιτικών κομμάτων που και την υπ'αριθμ. 1/21.2.2006 Οδηγία σύμφωνα με την οποία οι τηλεοπτικοί και ραδιοφωνικοί σταθμοί της χώρας οφείλουν να τηρούν στις εκπομπές πολιτικού διαλόγου ενημερώσεως, ειδησεογραφίας και ιδίως στα κεντρικά δελτία ειδήσεων τις εξής αρχές: α.) αντικειμενικότητα, β.) αμεροληψία, γ.)ισότιμη προβολή των απόψεων των πολιτικών κομμάτων που εκπροσωπούνται στην Ελληνική Βουλή και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Στη συνέχεια παρουσιάζονται και σχολιάζονται δύο αποφάσεις του ΕΣΡ σχετικά με την πολιτική πολυφωνία. Η μία αφορά τον τηλεοπτικό σταθμό ANTENNA και η άλλη τον ραδιοφωνικό σταθμό ΣΚΑΪ. Κατόπιν αναλύσεως των δεδομένων διεξάγεται το συμπέρασμα ότι το θέμα της πολιτικής πολυφωνίας τίθεται εν τέλει προκειμένου να προβάλλονται οι απόψεις των κομμάτων που έχουν τις λιγότερες έδρες στην Ελληνική Βουλή. Οι δημοσιογράφοι από την πλευρά τους, συχνά θεωρούν υπερβολικά αυστηρές και αυταρχικές τις οδηγίες, συστάσεις και αποφάσεις του ΕΣΡ. Πρωτίστως θεωρούν εξαντλητικό το έργο της λεπτομερέστατης καταγραφής του χρόνου που αφιερώνουν στα πολιτικά κόμματα. Πέραν του ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να τηρείται πάντα ο χρόνος, δημιουργείται αναμφισβήτητα ένα κλίμα καχυποψίας. Επίσης θεωρούν τα όποια μέτρα που παίρνονται σαφέστατη παρέμβαση του ΕΣΡ στη δουλειά τους, αλλά και στέρηση του αναφαίρετου δικαιώματος του σε ελεύθερη έκφραση και πληροφόρηση. Η μεταπτυχιακή εργασία αποκτά μορφή τη στιγμή που συγκεκριμενοποιείται το θέμα και γίνεται εκτενής αναφορά στη σημασία του κατά την καθοριστικής σημασίας για τη δημοκρατία προεκλογική περίοδο. Πεδία έρευνας και ανάλυσης αποτέλεσαν οι τρεις τελευταίες προεκλογικοί περίοδοι 2000, 2004 και 2007. Ένα μεγάλο μέρος της εργασίας αφιερώνεται στις δημοσκοπήσεις. Τα προβλήματα που προκύπτουν κατά τη διεξαγωγή των πολιτικών δημοσκοπήσεων, τη σημασία που αποκτούν κατά την προεκλογική περίοδο, ενώ βασικός άξονας στην ανάλυση είναι το ερώτημα αν αποτελούν εργαλεία γνώσης ή χειραγώγησης. Έπειτα γίνεται μια προσπάθεια ενσωμάτωσης παραδειγμάτων από δύο Ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία και Γερμανία) στο σημείο όπου γίνεται λόγος για το καθιερωμένο για τα τηλεοπτικά δεδομένα, debate. Ειδικότερα, όσον αφορά στη Γερμανία, αποσαφηνίζεται ότι η γερμανική ραδιοτηλεόραση, σε αντίθεση με την αντίστοιχη ελληνική, απολαμβάνει συνταγματική ελευθερία. (Art. 5 Abs. 1 S. 2 GG , der Schutzbereich der Radiofunkfreiheit). To άρθρο 5 του γερμανικού Συντάγματος εγγυάται την ελεύθερη έκφραση κάθε πολίτη, την ελευθερία διακίνησης ιδεών και πληροφοριών, αλλά και την ελευθερία των ΜΜΕ. Τα ΜΜΕ λειτουργούν ανεξάρτητα. Απαγορεύεται κάθε είδους κρατική επιρροή (undue interference by the state). Η ελευθερία του Τύπου (γραπτού και ηλεκτρονικού) δεν αποτελεί μόνο συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα, αλλά είναι και η θεσμική εγγύηση της ύπαρξής του. Πολλές φορές η μιντιακή ελευθερία συνδέεται άρρηκτα με το θεσμό της δημοκρατίας. Τέλος γίνεται μια συγκριτική ανάλυση του τρόπου με τον οποίο διεξάγονται τα πολιτικά debate στην Ελλάδα, τη Γερμανία και τη Γαλλία, όπου προτείνεται να ενταχθεί στην ελληνική τηλεοπτική πραγματικότητα μια μορφή συμμετοχικής δημοσιογραφίας κατά τα πρότυπα της Γαλλίας και να έχουν τη δυνατότητα να απευθύνουν ερωτήματα στους πολιτικούς και οι πολίτες.