Μια συγκριτική ανάλυση των μορφών του κράτους πρόνοιας

To θέμα της παρούσας εργασίας είναι η συγκριτική ανάλυση των διαφορετικών μορφών των κρατών πρόνοιας. Η εργασία εστιάζει στα μοντέλα κρατών κοινωνικής πρόνοιας όπως έχουν αναπτυχθεί στην Ευρώπη (σκανδιναβικό μοντέλο, μοντέλο των χωρών του νότου κλπ.) και προσπαθεί να τα συγκρίνει μεταξύ τους χρησιμοποιώντας στοιχεία από την θεωρία αλλά και από δείκτες κοινωνικών δαπανών μέσω βάσεων δεδομένων. Ο βασικός σκοπός της εργασίας μέσω της σύγκρισης αυτής είναι να δημιουργηθούν προτάσεις για την αξιολόγηση του κοινωνικού κράτους στη σύγχρονη εποχή. Για να γίνει αυτό θα υπάρξει μια πλήρης αναφορά σε θεωρητικές και εννοιολογικές προσεγγίσεις απέναντι σε αυτό το μοντέλο κράτους καθώς και ιστορική αναφορά σε κάθε μία από αυτές. Θα αναφερθούν οι διάφορες προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται από διαφορετικά κράτη και πως έχουν διαμορφωθεί σε ομάδες κρατών, όπως για παράδειγμα στις Σκανδιναβικές χώρες (Νορβηγία, Σουηδία κα)που ακολουθούν ένα δικό τους συγκεκριμένο τύπο κοινωνικής πρόνοιας στις κυβερνήσεις τους. Ιδιαίτερη αναφορά θα υπάρξει και για την Ελλάδα. Η εργασία βασίζεται σε συγκεκριμένα τρία ερευνητικά ερωτήματα. Το πρώτο ερώτημα αφορά στην ύπαρξη ή μη κοινών στοιχείων που θεμελιώνουν ένα πρόγραμμα κοινωνικού κράτους πρόνοιας και το κάνουν να έχει μια συγκεκριμένη δομή ανεξάρτητα από τις διαφοροποιήσεις που πραγματοποιούνται από το ένα κράτος σε σύγκριση με κάποιο άλλο, διαφοροποιήσεις που έχουν να κάνουν με τους οικονομικούς, κοινωνικούς, πολιτικούς, ιστορικούς και πολιτισμικούς παράγοντες. Το δεύτερο ερώτημα αφορά τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να λειτουργήσει ένα κράτος πρόνοιας στη σημερινή μεταβαλλόμενη εποχή που υπάρχουν παράλληλα προβλήματα τόσο στην οικονομική όσο και στην πολιτική και κοινωνική ζωή, και οι παραδοσιακοί θεσμοί της οικονομίας και του κράτους δυσκολεύονται να προλαμβάνουν ή να αντιμετωπίζουν τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών. Τέλος, το τρίτο ερευνητικό ερώτημα σχετίζεται με το ποιες είναι οι μέθοδοι εκείνες που μπορούν αν χρησιμοποιηθούν για να δοθεί μια ενίσχυση και ώθηση στο κοινωνικό κράτος του 21ου αιώνα και πως μπορεί να διαμορφωθεί για το μέλλον. Με βάση αυτά τα τρία κοινωνικά ερωτήματα θα δημιουργηθεί και ο βασικός σκελετός της διπλωματικής εργασίας. 7 Η μεθοδολογία που θα ακολουθήσει η εργασία στο πρώτος μέρος είναι η βιβλιογραφική ανασκόπηση και η συγκριτική ανάλυση των μορφών κράτους πρόνοιας βάσει στατιστικών δεδομένων για τις δημόσιες δαπάνες των κρατών της Ευρώπης Αυτό σημαίνει πως θα κινηθεί με βάση την βιβλιογραφική ανασκόπηση σε επίσημα ακαδημαϊκά site, σε άρθρα από επιστημονικά περιοδικά, επιστημονικά συγγράμματα, που ασχολούνται με τα μοντέλα της κοινωνικής πρόνοιας. Το δεύτερο μέρος της εργασίας χρησιμοποιεί την συγκριτική ανάλυση, ουσιαστικά συγκεντρώνει και συγκρίνει στατιστικά στοιχεία για τις δαπάνες και άλλους δείκτες από διάφορα κράτη της Ευρώπης και τους ασκεί σύγκριση ώστε να μπορέσει να εξάγει συμπεράσματα σχετικά με σημεία τόσο υπεροχής όσο και σημεία που υπολείπεται κάποια χώρα. Γι’ αυτό το λόγο δημιουργεί χρησιμοποιείται και η μορφή της cluster analysis για την ομαδοποίηση δεδομένων που αφορούν δείκτες δημόσιων δαπανών που βασίζονται σε χρήματα που δίνονται από το κράτος προς τους πολίτες για υγειονομική περίθαλψη, ασφαλιστική κάλυψη, επιδόματα στέγασης κλπ., οι οποίοι θα μελετηθούν ανά διαφορετικές περιοχές χωρών της Ευρώπης. Εντός της Cluster Analysis πραγματοποιείται η PCA που αποτελεί μία γραμμική μέθοδο συμπίεσης δεδομένων η οποία στοχεύει στην καταλληλότερη ανάλυσή τους και συνίσταται από τον επαναπροσδιορισμό των συντεταγμένων ενός συνόλου δεδομένων σε ένα άλλο σύστημα συντεταγμένων. Η εργασία είναι χωρισμένη σε τέσσερα κεφάλαια. Το πρώτο κεφάλαιο είναι μια βασική βιβλιογραφική ανασκόπηση, εισαγωγικό και ξεκαθαρίζει τον σκοπό, τον στόχο, την σημαντικότητα της ΔΕ. Το δεύτερο κεφάλαιο μελετά την διάρθρωση και μεταβολές των κοινωνικών δαπανών στις χώρες της ΕΕ. Το τρίτο κεφάλαιο αφορά το εμπειρικό μέρος της εργασίας και περιλαμβάνει τη συγκριτική ανάλυση των μοντέλων κράτους πρόνοιας μέσω ανάλυσης cluster και principal component. Το τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζει τα ευρήματα του εμπειρικό μέρους, όπου φαίνεται πως υπάρχει ένας βασικός διαχωρισμός ανάμεσα στις χώρες που προσαρμόζονται στο μοντέλο των χωρών της Κεντρικής Ευρώπης που δίνει την τάση της εποχής και χώρες που αργούν να προσαρμοστούν στις ανάγκες της εποχής κυρίως χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Κλείνουμε με ορισμένα συμπεράσματα για την εξέλιξη του κράτους πρόνοιας στην Ευρώπη το 21ο αιώνα, με βάση τα αποτελέσματά μας και προχωράμε σε προτάσεις πολιτικής για την αναμόρφωση του κράτους για την προστασία της κοινωνίας και του περιβάλλοντος.