Πάνδημος
Ψηφιακή Βιβλιοθήκη, Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών
Χώρος ηλεκτρονικής δημοσίευσης της συγγραφικής δραστηριότητας των μελών της επιστημονικής κοινότητας του Παντείου Πανεπιστημίου. Μέσω του Πάνδημου επιτυγχάνεται η ευρεία δημοσίευση και η άμεση διάθεση, η μεγαλύτερη προβολή και κατοχύρωση της εργασίας, στην ευρεία επιστημονική κοινότητα, ενώ ενισχύεται η επιστημονική επικοινωνία.
Κοινότητες στην Πάνδημο
Επιλέξτε μια κοινότητα για να περιηγηθείτε στις συλλογές της.
Πρόσφατες Υποβολές
Το ζήτημα της Ταϊβάν: συνέπειες για την παγκόσμια ασφάλεια
Τζουβάρας, Βασίλειος; Τσιμώνης, Κωνσταντίνος; Tsimonis, Konstantinos; Παπασωτηρίου, Χαράλαμπος; Τριανταφύλλου, Δημήτρης; Papasotiriou, Harry; Triantaphyllou, Dimitrios; International, European and Area Studies (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2026-04-07)
Θα εισβάλει η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας στην Ταιβάν; Πώς μπορεί να σταματήσει από αυτό; Αυτά τα ερωτήματα είναι μερικά από τα πιο επείγοντα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι σχεδιαστές άμυνας των ΗΠΑ. Από την εξομάλυνση των σινοαμερικανικών σχέσεων τη δεκαετία του 1970, η πολιτική της Ουάσινγκτον ήταν να προωθεί τη σταθερότητα στις σχέσεις μεταξύ των δύο πλευρών του Στρατού και να αντιτίθεται στη χρήση βίας. Επομένως, είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι τόσοι πολλοί αναλυτές εικάζουν τώρα ανοιχτά ότι μια κινεζική εισβολή στην Ταιβάν θα μπορούσε να είναι επικείμενη.
Η διατριβή αναλύει ένα από τα πλέον κρίσιμα γεωπολιτικά ζητήματα της εποχής μας. Η Ταιβάν, αν και λειτουργεί ως de facto ανεξάρτητο κράτος, εξακολουθεί να διεκδικείται από την Κίνα, η οποία τη θεωρεί αποσχισθείσα επαρχία. Το θέμα αποκτά παγκόσμια διάσταση λόγω της στρατηγικής της σημασίας, του ρόλου της στην παγκόσμια οικονομία και της θέσης της στις σχέσεις μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών. Το ερευνητικό ερώτημα της διατριβής εστιάζει στη στρατηγική σημασία της Ταιβάν, τους γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς που προκαλεί και τις πιθανές συνέπειες μιας ένοπλης σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Ο σκοπός της εργασίας είναι να αναλυθούν οι βασικοί παράγοντες που καθιστούν το ζήτημα της Ταιβάν κομβικό στην παγκόσμια ασφάλεια, εξετάζοντας ιστορικά δεδομένα, σύγχρονες πολιτικές εξελίξεις και μελλοντικά σενάρια.
Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε στηρίζεται στη βιβλιογραφική επισκόπηση, στη συγκριτική ανάλυση πολιτικών στρατηγικών των εμπλεκόμενων κρατών και στη χρήση προσομοιώσεων πιθανών συγκρούσεων, όπως καταγράφονται σε πολεμικά παίγνια και στρατιωτικές αναλύσεις. Τα αποτελέσματα της μελέτης καταδεικνύουν ότι η στρατηγική σημασία της Ταιβάν έγκειται σε τρεις κύριες διαστάσεις: γεωπολιτική, οικονομική και στρατιωτική. Από γεωπολιτική άποψη, η Κίνα επιδιώκει την επανένωση με το νησί, θεωρώντας το αναπόσπαστο μέρος της επικράτειάς της, ενώ οι ΗΠΑ στηρίζουν την Ταιβάν ως αντίβαρο στην κινεζική επέκταση στον Ειρηνικό. Η οικονομική διάσταση σχετίζεται κυρίως με την κυριαρχία της Ταιβάν στην παραγωγή ημιαγωγών, που αποτελεί κρίσιμο παράγοντα τόσο για τη Δύση όσο και για την Κίνα. Στρατιωτικά, η πιθανότητα εισβολής της Κίνας στην Ταιβάν εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων η αποτρεπτική ικανότητα των ΗΠΑ και η εσωτερική σταθερότητα του κινεζικού καθεστώτος. Η ανάλυση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το ζήτημα της Ταιβάν δεν είναι απλώς μια περιφερειακή διαμάχη, αλλά ένα κρίσιμο πεδίο ανταγωνισμού που θα καθορίσει την παγκόσμια ισορροπία ισχύος τις επόμενες δεκαετίες. Αν και η διπλωματία και η οικονομική αλληλεξάρτηση εξακολουθούν να λειτουργούν ως μηχανισμοί αποτροπής, η αυξανόμενη στρατιωτικοποίηση της περιοχής και οι ιδεολογικές διαφορές μεταξύ Δύσης και Κίνας αυξάνουν τον κίνδυνο μιας γενικευμένης σύγκρουσης. Η διεθνής κοινότητα καλείται να διαμορφώσει στρατηγικές που θα αποτρέψουν την ανάφλεξη στην περιοχή και θα διασφαλίσουν τη σταθερότητα και την ειρήνη στον Ειρηνικό.
Μορφές ανασφάλειας και φόβου του εγκλήματος μεταξύ των εγκλείστων: η περίπτωση του ΕΚΚΝΑ
Κάσση, Μάρθα; Ζαραφωνίτου, Χριστίνα; Zarafonitou, Christina; Μαγγανάς, Αντώνης Δ.; Τσίγκανου, Ιωάννα Γ.; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2025)
Η προκειμένη διατριβή πραγματεύεται το ζήτημα της ύπαρξης αισθήματος ανασφάλειας και φόβου του εγκλήματος εντός των σωφρονιστικών τειχών. Λαμβάνοντας υπ' όψιν το γεγονός ότι η φυλακή αποτελεί μια μικροκοινωνία, σκοπός της παρούσας είναι να καταδειχθεί ότι, όπως παρόμοια φαινόμενα παρατηρούνται στις ευρύτερες κοινωνίες, έτσι δύναται να εμφανίζονται και σε άλλα κοινωνικά σύνολα, όπως η φυλακή. Επιλέχθηκε δε να διερευνηθεί ο νεαρός κρατούμενος πληθυσμός ως πιο ευάλωτος, αλλά και πιο επιρρεπής σε βίαιες συμπεριφορές. Η έρευνα διεξήχθη σε δύο φάσεις στο Σωφρονιστικό Κατάστημα Νέων Αυλώνα (τ. Ειδικό Κατάστημα Κράτησης Νέων Αυλώνα). Ειδικότερα, η αρχική έρευνα διεξήχθη κατά τα έτη 2013-2014 και περιλάμβανε ατομικές συνεντεύξεις με κρατούμενους (n=78), ατομικές συνεντεύξεις με μέλη του σωφρονιστικού προσωπικού (n=14), ενώ επίσης, πραγματοποιήθηκε μελέτη του αρχείου των πειθαρχικών συμβάντων για τη διετία 2012-2013. Στα πλαίσια δε της επαναληπτικής έρευνας διεξαχθείσα εν έτει 2024 προς επίρρωση ή μη των αποτελεσμάτων της αρχικής, λήφθηκαν συνολικά 9 ατομικές συνεντεύξεις με έγκλειστους και 3 με μέλη του σωφρονιστικού προσωπικού (οι οποίοι είχαν συμμετάσχει και στην αρχική έρευνα). Σε αμφότερες τις ερευνητικές φάσεις, χρησιμοποιήθηκε η ποιοτική μέθοδος της ανάλυσης περιεχομένου και εν συνεχεία διενεργήθηκε ποσοτικοποίηση των δεδομένων. Από τα ερευνητικά πορίσματα προέκυψε ότι, το αίσθημα ανασφάλειας και ο φόβος του εγκλήματος ενδημούν μέσα στη φυλακή όπως και στην έξω κοινωνία, και κυρίως συνδέονται, αφενός με τις υποκουλτούρες των κρατουμένων και τον κώδικά τους, αλλά και με την εμφάνιση βίαιων περιστατικών μεταξύ των εγκλείστων, αφετέρου με την ανικανότητα του σωφρονιστικού προσωπικού να παράσχει ασφάλεια στους έγκλειστους, τη συμπεριφορά αυτού απέναντί τους και την εν γένει ικανοποίηση των αναγκών τους. Μάλιστα, παρατηρήθηκε ότι τείνουν να εμφανίζονται ακόμα και σε περιόδους που η βία μπορεί να μην είναι εκτεταμένη σε συχνότητα και ένταση (παράδοξο του φόβου του εγκλήματος). Επίσης, επιβεβαιώθηκε ότι, μεταξύ των ήδη ευάλωτων νεαρών εγκλείστων, υπάρχουν κρατούμενοι διπλά ευάλωτοι (ισχυρός κίνδυνος θυματοποίησης), όπως οι νεοεισερχόμενοι, οι μη έχοντες χρήματα, οι αδύναμοι ψυχολογικά, αλλά και όσοι αποτυγχάνουν να αποδείξουν τον ανδρισμό τους ή όσοι εκφράζουν συναισθήματα που υποδεικνύουν ευαλωτότητα. Με υψηλό κίνδυνο θυματοποίησης συσχετίστηκε και η συμμετοχή των κρατουμένων στις ομάδες που συγκροτούν μεταξύ τους (βίαιες συγκρούσεις), η οποία όμως φάνηκε ταυτόχρονα να τον μειώνει (παροχή προστασίας). Η μεταβλητή της ηλικίας, εν αντιθέσει με το ύψος της ποινής, δεν συνδέθηκε ισχυρά με την ανασφάλεια και τον φόβο για το ίδιο το άτομο, αλλά εν μέρει ως προς τους συγκρατούμενους, καθώς οι μεγαλύτερης ηλικίας κρατούμενοι καταδείχτηκε ότι προκαλούσαν το σεβασμό και ενίοτε τον φόβο τους. Τέλος, όπως και στην έξω κοινωνία, παρατηρήθηκε ότι ο φόβος του εγκλήματος τείνει να συμπορεύεται και εντός των τειχών με τάσεις τιμωρητικότητας. Εν κατακλείδι, η παροχή φυλακών στις οποίες θα επικρατεί ένα περιβάλλον ασφαλείας συνιστά στοιχείο sine qua non ενός δίκαιου και προνοιακού σωφρονιστικού συστήματος, που αποβλέπει στην αναμόρφωση, την επάνοδο και την εν γένει κοινωνική ασφάλεια. Η μελλοντική έρευνα θα μπορούσε να επικεντρωθεί σε αυτό, δίνοντας έμφαση στους τρόπους διασφάλισης ενός κλίματος ασφαλείας στα σωφρονιστικά καταστήματα.
Political philosophy and education politics: F. A. Hayek’s epistemological argument against central planning - A (meta-)critical comment
Πατραμάνης, Αλέξανδρος; Νουτσόπουλος, Θωμάς Γ.; NOUTSOPOULOS, THOMAS; Φαράκλας, Γιώργος, 1962-; Faraklas Matorikos, Georgios; Political Science and History (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2026-04-06)
Το σκεπτικιστικό επιχείρημα του Hayek ενάντια στον «κεντρικό σχεδιασμό» και υπέρ της «αποκέντρωσης», το οποίο αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της κριτικής του στους «σοσιαλιστές όλων των κομμάτων» και τον πυλώνα της (νεο)φιλελεύθερης / (νεο)συντηρητικής αναδιάρθρωσης των κρατικών δομών, συμπεριλαμβανομένης και της εκπαίδευσης, χαίρει γενικής αποδοχής τόσο από εθνικές κυβερνήσεις και υπερεθνικούς οργανισμούς όσο και από διανοούμενους ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων, φιλοσοφικών απόψεων και μεθοδολογικών επιλογών. Σύμφωνα με τον Hayek, η αναδιάρθρωση αυτή όχι μόνο θα βελτιστοποιήσει την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, στον βαθμό που θα επιτρέψει στους δημόσιους λειτουργούς, όπως οι εκπαιδευτικοί, να αξιοποιήσουν την άρρητη γνώση τους, αλλά και θα τους απελευθερώσει ότι τις γραφειοκρατικές και άρα καταπιεστικές δομές οι οποίες τους εμποδίζουν να αναδείξουν τη δημιουργικότητά τους και τους αποτρέπουν από το να αναλάβουν καινοτόμες πρωτοβουλίες. Στη βάση του επιχειρήματος αυτού βρίσκεται μια οντολογική εικόνα σύμφωνα με την οποία η κοινωνική ευταξία επιτυγχάνεται όχι όταν τα δρώντα υποκείμενα υπακούν στις διαταγές που εκδίδονται από μια κεντρική αρχή, η οποία καταστατικά αγνοεί την άρρητη γνώση τους, και για να επιβάλλει το κεντρικά σχεδιασμένο πρόγραμμά της αναγκαστικά θα καταφύγει στη βία και την επιβολή, αλλά όταν συντονίζουν τη δράση τους προσφεύγοντας σε αφηρημένους κανόνες συμπεριφοράς τους οποίους γνωρίζουν άρρητα, ακολουθούν ασυνείδητα και χωρίς να μπορούν να τους προσδώσουν μια προτασιακή μορφή. Στην παρούσα εργασία επιχειρώ να αποδομίσω τη λογική συνοχή του εν λόγω επιχειρήματος. Αξιοποιώντας τη διάκριση του Wittgenstein ανάμεσα «στη διαδικασία που βρίσκεται σε συμφωνία με έναν κανόνα» και στη «διαδικασία που εμπλέκει έναν κανόνα» θα ισχυριστώ ότι ο Hayek, συγχέοντας τις δυο διαδικασίες, επιχειρεί να παρουσιάσει τις υποκειμενικές – πολιτικές και κοινωνικές – απόψεις του ως κανονιστικά και περιγραφικά αντικειμενικές. Παράλληλα, βασιζόμενος στην κριτική του Ryle στον διανοουμενισμό, θα καταδείξω ότι τόσο ο Hayek όσο και ο συνοδοιπόρος του Michael Polanyi υποπίπτουν σε κατηγορικά σφάλματα και δεν αποφεύγουν την ατέρμονη αναδρομή. Καταλήγω ότι και οι δυο θεμελιώνουν τη (νεο)φιλελεύθερη επιστημολογία τους σε μια συντηρητική κοσμοεικόνα η οποία, όντας ελιτίστικη, αντιβαίνει στους διακηρυγμένους στόχους της.
Παθογένειες του Συντάγματος και αναθεώρηση
Αυδίκος, Γρηγόρης, 1983-; Kαλτσώνης, Δημήτρης; Social Policy (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2019)
Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η καταγραφή και αξιολόγηση των θεσμών, μέσων και ρυθμίσεων που μπορούν να συμβάλλουν στην προσπάθεια αντιμετώπισης των ελλειμμάτων του Συντάγματος του 1975 και η διατύπωση τόσο
επιμέρους αναλυτικών προτάσεων, όσο και μιας συνολικής πρότασης για την αναθεώρηση του Συντάγματος. Στο πλαίσιο αυτό η μελέτη εντοπίζει οκτώ ομάδες διαχρονικών παθογενειών στη συνταγματική ιστορία μέχρι το 1975, ερευνά τα επιτεύγματα του Συντάγματος του 1975 σε σχέση με αυτές καθώς και τα ελλείματά του και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι πράγματι υπάρχει ανάγκη για αναθεώρηση του Συντάγματος. Η αναθεώρηση όμως αυτή δεν θα πρέπει να κινηθεί στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της εκτελεστικής εξουσίας ή απλώς στην αντιμετώπιση ορισμένων ζητημάτων χωρίς συνεκτικό δεσμό, αλλά αντίθετα, θα πρέπει να κινηθεί συνεκτικά, στην κατεύθυνση της αναζωογόνησης της δημοκρατίας και της αντιπροσώπευσης, της πρόβλεψης ισχυρών θεσμικών αντιβάρων της μέχρι σήμερα ανέλεγκτης εκτελεστικής εξουσίας, στην ενίσχυση της Βουλής και της δημόσιας διοίκησης και όλα αυτά με γνώμονα την αντιμετώπιση των παθογενειών που παρουσιάστηκαν υπό το Σύνταγμα του 1975.
My data, my choice? Exploring user behaviour and decision-making in Meta’s “Consent or Pay” model
Weber, Julie; Marouda, Maria Daniella; Μαρούδα, Μαρία-Ντανιέλλα; Hatzopoulos, Vassilis; Χατζόπουλος, Βασίλης Γ.; International, European and Area Studies (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2026-06-01)