Πάνδημος
Ψηφιακή Βιβλιοθήκη, Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών
Χώρος ηλεκτρονικής δημοσίευσης της συγγραφικής δραστηριότητας των μελών της επιστημονικής κοινότητας του Παντείου Πανεπιστημίου. Μέσω του Πάνδημου επιτυγχάνεται η ευρεία δημοσίευση και η άμεση διάθεση, η μεγαλύτερη προβολή και κατοχύρωση της εργασίας, στην ευρεία επιστημονική κοινότητα, ενώ ενισχύεται η επιστημονική επικοινωνία.
Κοινότητες στην Πάνδημο
Επιλέξτε μια κοινότητα για να περιηγηθείτε στις συλλογές της.
Πρόσφατες Υποβολές
Ήταν τελικά μονόδρομος το πρώτο μνημόνιο; Ο δημοσιονομικός εκτροχιασμός, τα πρώτα μέτρα λιτότητας και ένα σκληρό πακέτο διάσωσης
Λελεδάκη, Ευδοκία; Λαγάνη, Ειρήνη; Κατσάπης, Κώστας; KATSAPIS, KOSTAS; Political Science and History (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2026-03-09)
Η παρούσα διπλωματική εργασία θα εξετάσει ενδελεχώς την περίοδο 2009–2010, με έμφαση στους κρίσιμους μήνες που προηγήθηκαν της προσφυγής της Ελλάδας στο πρώτο μνημόνιο, καθώς και στα κρίσιμα λάθη των ελληνικών κυβερνήσεων που οδήγησαν στον δημοσιονομικό εκτροχιασμό της χώρας. Στόχος αυτής της ΔΕ είναι να διερευνήσει αν υπήρχε ρεαλιστική και εφαρμόσιμη εναλλακτική λύση έναντι αυτής του μηχανισμού οικονομικής στήριξης ή αν τελικά αυτός αποτέλεσε μονόδρομο υπό τις τότε συνθήκες. Η παρακάτω ανάλυση βασίζεται σε εκτενή βιβλιογραφική έρευνα, έγκυρα δημοσιεύματα της εποχής καθώς και μία σειρά πρωτογενών συνεντεύξεων από πολιτικούς και άλλους παράγοντες, κάποιοι εκ των οποίων είχαν πρωταγωνιστικό ρόλο στα γεγονότα.
Παράλληλα, θα εξεταστούν οι οικονομικές και δημοσιονομικές παράμετροι εκείνης της περιόδου, όπως το ύψος του ελλείμματος και του δημόσιου χρέους, η εξέλιξη της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδας και οι συνθήκες δανεισμού της από τις αγορές. Η εργασία επιδιώκει να συνδυάσει μία νηφάλια ιστορική αποτύπωση των γεγονότων με την σαφή ανάλυση των οικονομικών δεδομένων, προκειμένου να αποτιμηθούν τα περιθώρια ελιγμών της τότε κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ. Έτσι, επιχειρείται μια τεκμηριωμένη απάντηση στο ερώτημα αν το πρώτο μνημόνιο που υπεγράφη το 2010 ήταν τελικά αποτέλεσμα πολιτικής επιλογής ή αναγκαστική συνέπεια των διεθνών και εσωτερικών περιορισμών.
Πώς επηρεάζουν οι διεθνείς κυρώσεις τη ναυτιλία και το εμπόριο μέσω θαλάσσης;
Ασπιώτης Σπυρίδων; Γαλάνη, Σοφία; Galani, Sofia; Μαρούδα, Μαρία Ντανιέλλα; Λιάκουρας, Πέτρος; Marouda, Maria Daniella; International, European and Area Studies (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2026-01-10)
Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει το πολυδιάστατο ζήτημα των διεθνών κυρώσεων και τον καθοριστικό ρόλο τους στη διαμόρφωση του σύγχρονου τοπίου της ναυτιλίας και του θαλάσσιου εμπορίου. Μέσα από μια διεξοδική ανάλυση του θεσμικού πλαισίου – τόσο σε επίπεδο Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών όσο και σε περιφερειακό επίπεδο (ΕΕ) ή εθνικό (ΗΠΑ) – διευρευνάται ο τρόπος με τον οποίο τα περιοριστικά μέτρα επηρεάζουν τις θαλάσσιες μεταφορές. Η μελέτη εστιάζει στις προκλήσεις συμμόρφωσης που αντιμετωπίζουν οι πλοιοκτήτες, οι εταιρείες διαχείρισης και οι ασφαλιστικοί οργανισμοί, αναλύοντας φαινόμενα όπως ο «σκιώδης στόλος» και οι πρακτικές αποφυγής κυρώσεων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις πρόσφατες εξελίξεις που αφορούν τον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο και τις κυρώσεις κατά του Ιράν, αναδεικνύοντας την λεπτή ισορροπία μεταξύ της επιβολής της διεθνούς νομιμότητας και της διασφάλισης της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας.
Η πολιτική "America First" και οι επιπτώσεις στην υψηλή στρατηγική των ΗΠΑ
Λάππας, Γεώργιος; Παπασωτηρίου, Χαράλαμπος; Papasotiriou, Harry; Αρβανιτόπουλος, Κωνσταντίνος; Τσιμώνης, Κωνσταντίνος; Arvanitopoulos, Constantine; Tsimonis, Konstantinos; International, European and Area Studies (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2026-03-09)
Οι ΗΠΑ, ιστορικά, έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της παγκόσμιας στρατηγικής και στην αρχιτεκτονική των διεθνών συμμαχιών. Ωστόσο, η εφαρμογή της πολιτικής «America First» έθεσε σε νέα βάση την αμερικανική υψηλή στρατηγική, δίνοντας έμφαση στα εθνικά συμφέροντα και την οικονομική προστασία. Πώς επηρεάζει αυτή η στροφή τις στρατηγικές επιλογές των ΗΠΑ, τις διεθνείς τους σχέσεις και τη θέση τους στον κόσμο; Η παρούσα μεταπτυχιακή διατριβή επιχειρεί να απαντήσει σε αυτό το ερώτημα.
Η μελέτη βασίζεται σε βιβλιογραφική έρευνα, αξιοποιώντας επιστημονικά άρθρα, μονογραφίες και επίσημα κυβερνητικά έγγραφα. Εξετάζεται θεωρητικά η έννοια της υψηλής στρατηγικής και οι βασικές θεωρίες διεθνών σχέσεων, ενώ συγκρίνεται η πρώτη και η δεύτερη προεδρία Τραμπ για να αξιολογηθούν οι συνέπειες της πολιτικής αυτής σε βασικούς διεθνείς παράγοντες, όπως η Κίνα, η Ρωσία, η Ευρωπαϊκή Ένωση, το ΝΑΤΟ και η Μέση Ανατολή.
Μέσα από τη μελέτη της θεωρίας του American Exceptionalism και τη σύγκριση με τις εξωτερικές πολιτικές προηγούμενων προέδρων του 20ου και 21ου αιώνα, αναδεικνύεται η μετάβαση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής από τον φιλελεύθερο διεθνισμό σε έναν εθνικιστικό ρεαλισμό, με κύριο άξονα την προτεραιότητα στα εθνικά συμφέροντα, την οικονομική ισχύ και τη μονομερή δράση. Η ανάλυση των κοινωνικών αντιδράσεων καταδεικνύει την απόκλιση μεταξύ κυβερνητικών επιλογών και κοινής γνώμης, με σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με πολιτική τοποθέτηση, ηλικία και εθνοτική καταγωγή.
Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι η πολιτική «America First» οδήγησε σε σημαντικές αλλαγές στη στρατηγική σκέψη των ΗΠΑ, επηρεάζοντας τη διαμόρφωση των συμμαχιών και την παγκόσμια εικόνα της χώρας. Παράλληλα, η πολιτική αυτή δημιουργεί προκλήσεις και ευκαιρίες για την προσαρμογή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής στις μελλοντικές διεθνείς εξελίξεις.
Περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων ΑΠΕ υπό τη σκοπιά του ενωσιακού και εθνικού δικαίου
Βελή, Χαρά; Καραγεώργου, Βασιλική; Karageorgou, Vasiliki; Μενγκ-Παπαντώνη, Μαρία; Παπαπετρόπουλος, Ανδρέας; Meng-Papantoni, Maria; International, European and Area Studies (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2026-01-05)
Η παρούσα εργασία εξετάζει το ευρωπαϊκό και ελληνικό νομικό και θεσμικό πλαίσιο για την περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), αναδεικνύοντας τη σύνθετη αλληλεπίδραση εθνικών και ενωσια-κών ρυθμίσεων, τη νομολογία του ΣτΕ και του ΔΕΕ, και τις διαδικαστικές προκλήσεις που επηρεάζουν την ταχύτητα και αποτελεσματικότητα των αδειοδοτήσεων. Ειδική αναφορά γίνεται στο Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις ΑΠΕ (ΕΠΧΣΑΑ-ΑΠΕ), τόσο στην υφιστάμενη μορφή όσο και στην υπό αναθεώρηση του, στο ευρύτερο πλαίσιο των ευρωπαϊκών στρατηγικών για την κλιματική αλλαγή και τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ε-νέργειας. Η ανάλυση επικεντρώνεται τόσο στις θεσμικές προκλήσεις που ανακύπτουν κατά την εφαρμογή του πολυνομικού πλαισίου όσο και στη συμβατότητα των ρυθμίσεων με τις αρχές βιώσιμης ανάπτυξης και κλιματικής ουδετερότητας. Η εργασία επιδιώκει επίσης να προτείνει προσαρμογές που ενισχύουν τη θεσμική σαφήνεια, την κοινωνική αποδοχή των έργων ΑΠΕ και την ουσιαστική προστασία του περιβάλλοντος.
Συγκεκριμένα, η εργασία εξετάζει την ανάπτυξη των ΑΠΕ, με έμφαση στο ρυθμιστικό πλαίσιο και στις βασικές περιβαλλοντικές αρχές που θεμελιώνουν την αδειοδότηση, ενώ αναδεικνύονται οι εντάσεις μεταξύ επιτάχυνσης της αδειοδό-τησης και διατήρησης υψηλού επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας. Σε αυτό το πλαίσιο τονίζεται η σημασία της χωροταξικής διάστασης της ανάπτυξης έργων ΑΠΕ και η συμβολή των τοπικών κοινωνιών στη διασφάλιση κοινωνικής αποδοχής και χωρικής δικαιοσύνης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο (ΕΧΠ) για τις ΑΠΕ, εξετάζοντας τη νομική φύση και δεσμευτικότητά του, τη συμβατότητά του με τις αρχές του περιβαλλοντικού και διοικητικού δικαίου, καθώς και τις διατάξεις που προωθούν την επιτάχυνση της αδειοδοτικής διαδικασίας, ενώ γίνεται εκτενής αναφορά και στην επικείμενη αναθεώρηση του ΕΧΠ-ΑΠΕ, η οποία στοχεύει στην ενσωμάτωση κανόνων χωροθέτησης, στην αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας των περιοχών, στη διαχείριση των σωρευτικών επιπτώσεων και στη δημιουργία buffer zones για προστατευόμενες περιοχές.
Εν συνεχεία, εξετάζεται η νομοθεσία της ΕΕ που διέπει την προώθηση και αδειοδότηση έργων ΑΠΕ, συμπεριλαμβανομένων της διαδικασίας περιβαλλοντικής αδειοδότησης και των εργαλείων επιτάχυνσης μέσω των σχετικών Οδηγιών και Κανονισμών, ενώ επισημαίνεται και η σημασία της πρόσβασης στη δικαιοσύνη και του δικαστικού ελέγχου, ειδικά στο πλαίσιο της Οδηγίας 2011/92/ΕΕ για την Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Ακολούθως, αναλύεται το εθνι-κό θεσμικό πλαίσιο για την αδειοδότηση έργων ΑΠΕ, ενώ επιχειρείται και η νομολογιακή επισκόπηση σημαντικών αποφάσεων του ΣτΕ, με έμφαση στη συμβατότητα της εφαρμογής του ενωσιακού δικαίου και του ελληνικού Συντάγματος με τη χωροθέτηση και τις αδειοδοτήσεις των έργων ΑΠΕ.
Η εργασία ολοκληρώνεται με την αποτίμηση του υφιστάμενου κανονιστικού πλαισίου και του ισχύοντος και υπό αναθεώρηση ΕΧΠ-ΑΠΕ, επισημαίνοντας τις σύγχρονες προκλήσεις που προκύπτουν, ιδιαίτερα εν όψει της επικείμενης ενσωμάτωσης της RED III στο εθνικό δίκαιο, την ανάγκη ενίσχυσης της σαφήνειας και της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών, την καταπολέμηση χρόνιων παθογενειών και την προώθηση της κοινωνικής συμμετοχής και υπογραμμίζοντας ότι η επιτυχής ανάπτυξη των έργων ΑΠΕ απαιτεί συντονισμένη θεσμική και κοινωνική βούληση, ώστε να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ πράσινης μετάβασης και προστασίας του περιβάλλοντος, διασφαλίζοντας παράλληλα τη συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές και διεθνείς υποχρεώσεις.
Η εφαρμογή του μοντέλου της κυκλικής βιοοικονομίας σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Ποσοτική ανάλυση και στρατηγικές
Σχοινάς, Κωνσταντίνος; Καλημέρης, Παναγιώτης; Kalimeris, Panos; Μενγκ-Παπαντώνη, Μαρία; Μπίθας, Κωνσταντίνος Π.; Meng-Papantoni, Maria; BITHAS, KOSTAS; International, European and Area Studies (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2026-01-10)
Σε ένα κόσμο περιορισμένων φυσικών πόρων, η χρήση ανανεώσιμων βιολογικών πόρων κρίνεται επιβεβλημένη, ώστε να εξασφαλιστεί η μελλοντική ύπαρξη των απαραιτήτων πρώτων υλών. Για να επιτευχθεί αυτό, ο σύγχρονος τρόπος παράγωγης και κατανάλωσης πρέπει να αλλάξει. Η οικονομία πρέπει να γίνει κυκλική, ώστε οι πρώτες ύλες και τα προϊόντα να επαναχρησιμοποιούνται. Ωστόσο, η μετάβαση σε μια κυκλική, βιώσιμη, και αποδοτική ως προς τους πόρους οικονομία, απαιτεί βαθιά και εκτεταμένη δράση. Με βάση τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις, η μετάβαση αυτή δύναται να επέλθει μέσω της εφαρμογής του μοντέλου της Βιοοικονομίας, το οποίο προσφέρει καινοτόμες και βιώσιμες λύσεις που βασίζονται σε βιολογικούς πόρους, σε ένα ευρύ φάσμα τομέων της οικονομίας. Για την προώθηση της Βιοοικονομίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέσπισε τη Στρατηγική για τη Βιοοικονομία το 2012, την οποία επικαιροποίησε το 2018 και ανανέωσε στα τέλη του 2025. Τόσο η αρχική όσο και οι μετέπειτα στρατηγικές, έθεσαν στόχους για την επίτευξη των οποίων, κατάλληλα κριτήρια πρέπει να ικανοποιούνται. Ο προσδιορισμός των συντελεστών βαρύτητας των κριτηρίων αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της διαδικασίας. Η συνήθης προσέγγιση υιοθετεί την ίδια βαρύτητα στο σύνολο των κριτηρίων. Δεδομένου ότι η διεθνής επιστημονική βιβλιογραφία παρέχει τη δυνατότητα καθορισμού της βαρύτητας των κριτηρίων με βάση τη «σχετική σημασία» αυτών, η παρούσα μελέτη διερευνά την εφαρμογή της μεθόδου της Αναλυτικής Ιεραρχικής Διαδικασίας (ΑΙΔ) στον καθορισμό της βαρύτητας των κριτηρίων του Ευρωπαϊκού Έργου Horizon Europe «BIO2REG», που εστιάζει στο μοντέλο της Βιοοικονομίας. Η επιλογή της ΑΙΔ ως μεθόδου αξιολόγησης, βασίστηκε στο ότι αυτή αξιοποιεί τη σχετική θεώρηση των κριτηρίων, και έχει υιοθετηθεί με επιτυχία σε πολλές περιπτώσεις. Στο πλαίσιο διεξαγωγής της μελέτης, επιλέχθηκαν κριτήρια από ένα σύνολο κριτηρίων του ανωτέρω έργου, τα οποία αξιολογήθηκαν με εφαρμογή της ΑΙΔ μέσω ερωτηματολόγιου, από εταίρους του έργου και εμπειρογνώμονες στη Βιοοικονομία. Η αξιολόγηση με την ΑΙΔ κατέδειξε βελτιωμένα και πιο ορθολογικά αποτελέσματα, αποδεικνύοντας ότι η απόδοση συντελεστών βαρύτητας στα κριτήρια αποτελεί ζήτημα που χρήζει βαθύτερης αντιμετώπισης.