Η γερμανική ενοποίηση στο β΄ ήμισυ του 19ου αιώνα και η Υψηλή Στρατηγική του Όττο φον Μπίσμαρκ

Η γερμανική ενοποίηση του 19ου αιώνα ήταν το απότοκο μιας αρμονικής και ορθολογικής σύζευξης πολιτικών σκοπών και μέσων, στο πλαίσιο μιας μεγαλεπήβολης, αλλά εφικτής όπως απεδείχθη Υψηλής Στρατηγικής. Η ιστορική δικαιοσύνη επιτάσσει την απόδοση της ευόδωσης αυτού του κεφαλαιώδους εγχειρήματος αποκλειστικά στον Όττο φον Μπίσμαρκ, εμπνευστή, άλλωστε, του χαρακτηρισμού της πολιτικής ως της «τέχνης του εφικτού». Το πολιτικό εκτόπισμά του χρίστηκε καταλυτικό για τη θεμελίωση ενός ενιαίου γερμανικού κράτους στην καρδιά της Ευρώπης, αλλά και την εδραίωση της γερμανικής σφαίρας επιρροής σε αυτή. Οι συσχετισμοί δυνάμεων στην ευρωπαϊκή ήπειρο υπέστησαν αλυσιδωτές δονήσεις, προλειαίνοντας το έδαφος, σύμφωνα με μεγάλη μερίδα της βιβλιογραφίας, για τις κοσμογονικές συγκρούσεις του πρώτου ημίσεος του 20ου αιώνα. Αυτόχρημα, συγγραφικές απόπειρες που εστιάζουν στη γερμανική ενοποίηση υπό τη λυσιτελή καθοδήγηση του Μπίσμαρκ, παράγουν ενισχυμένα ερευνητικά ερεθίσματα. Η φιλοδοξία της ικανοποίησης των τελευταίων στοιχειοθετεί και τον σκοπό της παρούσας διατριβής, η οποία επιχειρεί να ανιχνεύσει ιστορικά τη γερμανική ενοποίηση του 19ου αιώνα και να αξιολογήσει τις στρατηγικές επιλογές του Μπίσμαρκ πριν και μετά την τελεσφόρησή της. Μεθοδολογικά, ο παραπάνω σκοπός εξυπηρετείται από το αξιόπιστο εργαλείο της ιστορίας, αλλά και το τριγωνικό θεωρητικό έρεισμα εθνικισμός πολιτικός ρεαλισμός-ισχύς που έδρασε συνδυαστικά στη στρατηγική σκέψη του Μπίσμαρκ. Η αρτιότερη εξέλιξη του πονήματος υπαγόρευσε την ιστορική σκιαγράφηση και της κρίσιμης περιόδου που προηγήθηκε της γερμανικής ενοποίησης, καθόσον οι πολιτικές ζυμώσεις που έλαβαν χώρα τότε επηρέασαν τη μετέπειτα γερμανική Υψηλή Στρατηγική. Ακολούθως και μετά την ανάλυσή της, η τελευταία αποτιμάται με τη βοήθεια πέντε μεθοδολογικών κριτηρίων αξιολόγησης. Η ειδοποιός διαφορά της Υψηλής Στρατηγικής του Μπίσμαρκ πριν και μετά τη γερμανική ενοποίηση είναι διττή και αλληλένδετη, καθόσον η διαφορετική 8 στρατηγική στόχευση, καθόρισε και ανάλογη προτεραιοποίηση στα μέσα εξυπηρέτησής της. Την πρωθύστερη της ενοποίησης περίοδο, όταν ο Μπίσμαρκ διατελούσε Πρωθυπουργός της Πρωσσίας, ο πρωταρχικός στόχος ήταν η ένωση των γερμανικών κρατιδίων υπό την πρωσσική κυριαρχία. Αυτό, προϋποθέτοντας εδαφική επέκταση και αποκλεισμό της συνδιεκδικήτριας Αυστρίας επέβαλε, ελέω «αίματος και σιδήρου», τη δραστικότητα των πρωσσικών όπλων. Η ποιοτική ανωτερότητα των στρατιών του Μόλτκε και το πρωσσικό αποθεματικό ισχύος και πλούτου μεταφράστηκαν σε καθηλωτικές ήττες των αντιπάλων του. Παράλληλα, ο στρατιωτικός βραχίονας της Υψηλής Στρατηγικής πλαισιώθηκε από διπλωματικές νομιμοποιητικές δεξιότητες και ραδιουργίες του Μπίσμαρκ, που μόνο κολάσιμες δεν λογίζονται για την ανόθευτη Realpolitik που καθιέρωσε. Μετά τη γερμανική ενοποίηση ο Γερμανός Καγκελάριος Μπίσμαρκ οριοθέτησε τις στρατηγικές επιδιώξεις στη διαφύλαξη της ειρήνης και τη διατήρηση-ενίσχυση των κεκτημένων και όχι σε μαξιμαλιστικές στοχεύσεις, στις οποίες ελλόχευε ο κίνδυνος της αποδιαρθρωτικής στρατηγικής υπερεξάπλωσης. Αναμενόμενα, η στρατηγική πρωτοκαθεδρία μεταλαμπαδεύτηκε από τον στρατό στη διπλωματία και σε ένα ιδανικά εκτελεσμένο «διαίρει και βασίλευε». Το περίτεχνο, όσο και δαιδαλώδες σύστημα συμμαχιών που εμπνεύστηκε ο Μπίσμαρκ εμπόδιζε τη συσπείρωση των δυνητικών αντιπάλων της Γερμανίας και ταυτόχρονα περιόριζε τη δράση των εταίρων της. Αυτή ακριβώς την πολυπλοκότητα και την αδυναμία διαχείρισης ανέδειξε το δυσαναπλήρωτο κενό του, μετά την πολιτική παύση του. Αιρετικά, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι αυτή ήταν η πιο βαρύνουσα πολιτική αβελτηρία του. Παρότι, ουσιαστικά αυτός παρέσχε στη χώρα του τη «δική της θέση στον ήλιο», μεταβίβασε στους διαδόχους του ένα μη αφομοιώσιμο μεγαλείο.