Κοινωνικός αποκλεισμός και δια βίου μάθηση στην Ελλάδα

Η αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα, μέχρι σήμερα υπήρξε εμβρυακή και αποσπασματική. Οι πολιτικές για την άρση του κοινωνικού αποκλεισμού, δέσμιες της ελλιπούς κοινωνικής πολιτικής και ενός μοντέλου κοινωνικής προστασίας που στηρίζεται στις εισφορές και την παρουσία υπολειμματικής πρόνοιας, καθορίζονται από τον επικουρικό χαρακτήρα των χρηματοδοτήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις προτεραιότητες των πολιτικών της. Η εξέταση του τρόπου εφαρμογής αυτών των πολιτικών στην Ελλάδα στα προγράμματα Φτώχεια I και II, τα Επιχειρησιακά Προγράμματα Καταπολέμησης του Αποκλεισμού στην Αγορά Εργασίας και τα Εθνικά Σχέδια για την Κοινωνική Ένταξη μας δείχνει τη μετάβαση από τις εξειδικευμένες πολιτικές στις πολιτικές που συγκλίνουν και υπερκαθορίζονται από αυτές για την απασχόληση. Στο βαθμό που οι τελευταίες εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο του υπολειμματικού κράτους εργασίας (residual workfare state) και αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στη δια βίου μάθηση αυτή επιβάλλεται και ως βασικό μέτρο για την κοινωνική ενσωμάτωση και. την άρση του κοινωνικού αποκλεισμού. Στην εργασία μας υποστηρίζεται ότι με τον τρόπο που εφαρμόζονται οι πολιτικές για τη διά βίου μάθηση, διέπονται από δομικές αδυναμίες που υποσκάπτουν τη δυνατότητά τους να συνεισφέρουν στην άρση του κοινωνικού αποκλεισμού καθώς λειτουργούν περισσότερο ως υποκατάστατο στην απουσία συγκροτημένων πολιτικών για την κοινωνική συνοχή παρά ως μέσο για την αντιμετώπιση του. Αυτή η θέση επιδιώκεται να αναδειχθεί με αναφορές σε εμπειρικά δεδομένα, κυρίως, για τους μετανάστες και τα άτομα με αναπηρίες.