Οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις του brain drain στην Ελλάδα κατά την περίοδο της πολυκρίσης (2010-2024)

Η παρούσα εργασία διερευνά το φαινόμενο της «διαρροής εγκεφάλων» (brain drain) στην Ελλάδα, κατά την περίοδο της πολυκρίσης 2010–2024, βασιζόμενη σε βιβλιογραφική ανασκόπηση εγχώριων και διεθνών πηγών. Εξετάζεται η ιστορική και θεωρητική θεμελίωση του φαινομένου, με έμφαση στις θεωρίες του ανθρώπινου κεφαλαίου και της μετανάστευσης. Η εργασία αναλύει τις κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις της μετανάστευσης υψηλής ειδίκευσης, παρουσιάζοντας στατιστικά δεδομένα, χαρακτηριστικά του εξερχόμενου επιστημονικού δυναμικού και συγκριτικά παραδείγματα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ειδική αναφορά γίνεται στην επίδραση της οικονομικής κρίσης και της πανδημίας COVID-19 στη διόγκωση του φαινομένου, καθώς και στις κοινωνικές επιπτώσεις, όπως η σπατάλη ανθρώπινου δυναμικού (brain waste), η πληθυσμιακή γήρανση και η διαρραγή κοινωνικών δεσμών. Τέλος, παρουσιάζονται και αξιολογούνται πολιτικές αντιμετώπισης, όπως το πρόγραμμα Rebrain Greece, ενώ διατυπώνονται προτάσεις για την αντιστροφή του φαινομένου και την ενίσχυση της διασύνδεσης των μεταναστευμένων επιστημόνων με την εγχώρια ανάπτυξη.