Θεωρία της πραγμοποίησης στον Adorno: εμπορευματική μορφή και κοινωνικός χαρακτήρας

Το παρόν διδακτορικό διερευνά, στη βιβλιογραφία που αφορά τους Karl Marx και Theodor Adorno, εκείνη τη γραμμή ερμηνείας που επιχειρεί να καταδείξει ότι η Κριτική Θεωρία της κοινωνίας (Adorno) αποτελεί δημιούργημα, αλλά και συμπλήρωμα, της Κριτικής της Πολιτικής Οικονομίας (Marx). Σε ολόκληρο το έργο του Adorno εμφανίζεται να παίζει καθοριστικό ρόλο μια πρωτότυπη θεωρία Πραγμοποίησης που δίνει έμφαση στις καπιταλιστικές σχέσεις ανταλλαγής (και όχι παραγωγής). Μια αποσπασματική θεωρία που οφείλουμε να παραστήσουμε μέσα από θραύσματα που προκύπτουν από τη θεωρητική αντιπαράθεση με τους Sohn-Rethel και Benjamin και από μια σειρά κειμένων και παραδόσεων που καταλήγουν στην "Αρνητική Διαλεκτική" (1966). Αλλά και μέσα από τις προσεγγίσεις μαθητών του Adorno που καλούν σε μια “Νέα Ανάγνωση του Marx”. Έτσι αναδύεται ένα υπόγειο ρεύμα της Κριτικής Θεωρίας της σχολής της Φρανκφούρτης, που κινείται ενάντια στη λεγόμενη “δεύτερη γενιά” της σχολής διεκδικώντας μια θεωρία που οι πολιτισμικές σπουδές περιχαράκωσαν και απονεύρωσαν. Διαβάζοντας το έργο του Adorno ως μια κίνηση προς τον Marx, οδηγούμαστε σε μια χρηματική θεωρίας της αξίας και θεμελιώνουμε στη μαρξική θεωρία το αίτημα της κριτικής του εμπορευματικού χαρακτήρα. Μια θεωρία που προκύπτει μέσα από τη κριτική στον υποκειμενοκεντρισμό της διαφωτιστικής παράδοσης και προς μια αντικειμενόστροφη φιλοσοφία που πηγάζει από την ίδια την έννοια της διαλεκτικής. Μια διαλεκτική της μη ταυτότητας, της αρνητικής σχέσης των πραγμάτων με την έννοια τους, μια διαλεκτική που αφήνει τα πράγματα να μας μιλήσουν τα ίδια. Και αυτό που μας λένε είναι ότι κανένας και τίποτα δεν θα όφειλε να υπάρχει ως εμπόρευμα. Στον Adorno, η θέση για το “Πρωτείο του Αντικειμένου” και η επιμονή του στη μελέτη του εμπορευματικού φαινομένου μας προσφέρουν ένα πέρασμα για τη κατανόηση της απρόσωπης κυριαρχίας του κεφαλαίου, για τη κατανόηση των οικονομικών κατηγοριών ως μάσκας χαρακτήρα, ως αρνητική διαλεκτική της αντικειμενικής φαινομενικότητας των κατηγοριών του αστικού ορίζοντα.