Πολιτικές για την οικογένεια στην μεταπολεμική καπιταλιστική Ευρώπη. Μια συγκριτική μελέτη των περιπτώσεων της Ελλάδας, της Σουηδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου

Στην παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζεται η διαμόρφωση των πολιτικών για την οικογένεια στην καπιταλιστική Ευρώπη από το τέλος του Β΄Π.Π μέχρι και σήμερα. Η εστίαση είναι σε τρεις χώρες, την Ελλάδα, την Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες εντάσσονται σε διαφορετικά μοντέλα κρατών ευημερίας: Μεσογειακό, Σοσιαλδημοκρατικό και Φιλελεύθερο αντίστοιχα. Μετά τον Β΄Π.Π στην Ευρώπη καταγράφεται μεγάλη οικονομική ανάπτυξη και εδραίωση του κοινωνικού κράτους από το 1945 έως το 1973, γνωστή ως «χρυσή τριακονταετία». Στις δεκαετίες αυτές το κράτος αναπτύσσεται και ισχυροποιείται οικονομικά και κοινωνικά. Στο επίπεδο της οικογένειας έχουμε αλλαγές που αφορούν τόσο την δομή και την σύνθεση όσο και τις έμφυλες και διαγενεακές σχέσεις. Στις περισσότερες χώρες στο αστικό πλαίσιο έχουμε την κυριαρχία της πυρηνικής οικογένειας αλλά και την ανάδυση νέων οικογενειακών σχημάτων, μονογονεϊκές, ανασυσταμένες, συμβίωσης. Από το 1973 και μετά η επίκληση της οικονομικής κρίσης και η επικράτηση νεοφιλελεύθερων πολιτικών οδηγούν σε αμφισβήτηση και συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους. Παράλληλα η κοινωνική πολιτική διαμορφώνεται με βάση διαφορετικές στοχεύσεις απορρέουσες από νεοεμφανιζόμενες προκλήσεις. Η μαζική έξοδος των γυναικών στην αγορά εργασίας εγείρει ζητήματα φροντίδας εντός της οικογένειας, καθώς παραδοσιακά ασκούνταν και ασκούνται από τις γυναίκες. Οι κρατικές παρεμβάσεις στοχεύουν στην αποδέσμευση των γυναικών από τον ρόλο φροντίδας και στη σταθεροποίηση της θέσης τους στην αγορά εργασίας. Η εμφάνιση νέων εναλλακτικών οικογενειακών σχηματισμών επίσης εγείρει τη συζήτηση για θεσμικές αλλαγές με στόχο τη μεγαλύτερη ισότητα κρατικής προστασίας στις διαφορετικές μορφές οικογένειας, και ανάλογα με τις διαφορετικές ανάγκες τους ως φορείς φροντίδας. Οι πολιτικές για την οικογένεια καλούνται να ανταποκριθούν σε νέες προκλήσεις, προσδιοριζόμενες από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των κρατών και των καθεστώτων ευημερίας στα οποία εντάσσονται, εξελίσσονται με διαφορετικούς τρόπους στις χώρες της Ευρώπης. Με αυτή την έννοια εξετάζουμε τις περιπτώσεις της Ελλάδας, της Σουηδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου αναζητώντας τις διαφοροποιήσεις που σχετίζονται τόσο με τα ιδιαίτερα οικονομικά, πολιτικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά όσο και με την ένταξή τους σε διαφορετικά καθεστώτα ευημερίας.