Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν και η κριτική στην αισθητικοποίηση της πολιτικής

Στο επίκεντρο της προκείμενης εργασίας τοποθετείται η κριτική ανάλυση των μεταλλάξεων την νεωτερικότητας από τον Βάλτερ Μπένγιαμιν. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο σύγχρονος άνθρωπος τείνει να αντιλαμβάνεται τον κοινωνία με αισθητικά κριτήρια, ενώ η πολιτική ολοκληρωτικού τύπου αισθητικοποιεί την πραγματικότητα στον ύψιστο βαθμό. Η ανορθολογικότητα του ολοκληρωτισμού είναι απότοκο της εργαλειοποιημένης ορθολογικότητας της Ευρώπης. Καθώς αυτή η ιστορική μεταμόρφωση αποδίδεται στις αλλοιώσεις που έχει υποστεί η αισθητηριακή αντίληψη εντός της μαζοποιητικής κεφαλαιοκρατικής κοινωνίας, θεώρησα πως απαραίτητο στάδιο προς μια κατά το δυνατόν εμπεριστατωμένη πραγμάτευση του ζητήματος θα ήταν η αναζήτηση των πρωταρχών αυτού του μετασχηματισμού. Γι’ αυτό τον λόγο, η εργασία εκκινεί με την μελέτη του Βάλτερ Μπένγιαμιν αναφορικά με την Καταγωγή του γερμανικού πένθιμου δράματος, διότι μέσω αυτής εγκαινιάζεται η ενασχόλησή του με την νεωτερικότητα. Συγχρόνως, στην προκείμενη πραγματεία εκτίθενται τα θεμέλια της αισθητικής του θεωρίας, η οποία εντούτοις δεν έχει ακόμη αποκτήσει την μαχητικότητα που χαρακτηρίζει την ύστερη φάση της. Σε κάθε περίπτωση όμως στο εν λόγω έργο εμπεριέχονται εν σπέρματι ορισμένες από τις έννοιες που επανεμφανίζονται διανθισμένες στα μεταγενέστερα κείμενά του, ενώ μάλιστα πραγματοποιείται και μια πρώτη αντιστοίχιση μεταξύ της καλλιτεχνικής έκφρασης και του ιστορικού περιβάλλοντος από το οποίο αυτή αναδύεται. Η εμφάνιση της αλληγορίας στο πένθιμο δράμα παρίσταται ως η αρμόζουσα καλλιτεχνική και φιλοσοφική απόκριση στην ιστορική εμπειρία του 17ου αιώνα. Υπό αυτή την έννοια, η αλληγορία αποτελεί το εννοιολογικό κλειδί για την ανάδειξη της μεταμόρφωσης που λαμβάνει χώρα στην αισθητηριακή αντίληψη του αιώνα, ενώ επίσης επανεμφανίζεται αναθεωρημένη κατά την πραγμάτευση των αλλοιώσεων της αντίληψης που συντελούνται στον 19ο και 20ο αιώνα. Το δεύτερο τμήμα της εργασίας επικεντρώνεται στην μπενγιαμινική παρουσίαση της φυσιογνωμίας του 19ου αιώνα. Θεώρησα δόκιμο να επιμείνω στην προκείμενη ανάλυση, διότι η εν λόγω ιστορική περίοδος προοικονομεί την αισθητικοποιημένη αντίληψη της πραγματικότητας, για την οποία καταγγέλλει ο Μπένγιαμιν τον 20ο αιώνα. Επιπλέον, ο 19ος αιώνας παρουσιάζεται ως η απαρχή της ονειρώδους κατάστασης στην οποία εισήλθε ο μαζικός πολιτισμός. Ταυτόχρονα, ορισμένες από τις έννοιες και τους δεσπόζοντες όρους που συναντώνται στα σχετικά με τον 19ο κείμενα του Βάλτερ Μπένγιαμιν, συνθέτουν τα απαραίτητα εργαλεία για την κατανόηση της θεώρησής του σχετικά με την χρησιμότητα της τέχνης στον σύγχρονο κόσμο. Το τελευταίο κεφάλαιο σκοπεύει στην κατάδειξη των αξόνων γύρω από τους οποίους στοιχειώνεται η κομμουνιστικής προελεύσεως απάντηση στην αισθητικοποίηση της πολιτικής. Θα επεξεργαστώ τους τρόπους με τους οποίους, σύμφωνα με τον Μπένγιαμιν, ο σύγχρονος άνθρωπος θα μπορέσει να ανακτήσει την κυριότητα των αισθήσεων που έχουν παραλύσει από την υπερδιέγερση των εξωτερικών ερεθισμάτων. Αυτό, όπως σκοπεύω να αναδείξω, μπορεί να προκύψει μόνο με την προς όφελος του κοινωνικού αγώνα χρήση των ίδιων τεχνικών μέσων που επιστρατεύει ο ολοκληρωτισμός για να αποπροσανατολίσει την μάζα από τις πραγματικές της επιδιώξεις. Το αίτημα του Μπένγιαμιν για την πολιτικοποίηση της τέχνης ισοδυναμεί με την έξοδο του σύγχρονου ανθρώπου από την ονειρώδη κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει