Ψηφιακά αποδεικτικά στοιχεία και δίκαιη δίκη: είναι οι ποινικές δίκες στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης ακόμη δίκαιες;

Η ταχύτατη ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης (AI) στα συστήματα ποινικής δικαιοσύνης έχει αρχίσει να αναδιαμορφώνει όχι μόνο τις πρακτικές έρευνας αλλά και τη δομή της αξιολόγησης αποδεικτικών στοιχείων στα ποινικά δίκες. Εργαλεία όπως η πιθανολογική ανάλυση DNA, τα συστήματα αναγνώρισης μοτίβων στα εγκληματολογικά ευρήματα και τα λογισμικά αυτοματοποιημένης ανάλυσης δεδομένων συμμετέχουν όλο και περισσότερο στην παραγωγή και την ερμηνεία νομικά σημαντικών γεγονότων. Ενώ αυτές οι τεχνολογίες υπόσχονται αποτελεσματικότητα και αυξημένη αναλυτική ικανότητα, η αυξανόμενη επιρροή τους εγείρει επίσης θεμελιώδεις ανησυχίες σχετικά με τη διαφάνεια, τη δυνατότητα αμφισβήτησης και τις συνθήκες υπό τις οποίες τεκμηριώνεται το νομικό αποδεικτικό στοιχείο.Η παρούσα διατριβή εξετάζει κατά πόσον οι μορφές αξιολόγησης αποδεικτικών στοιχείων που μεσολαβούνται από AI μπορούν να συμφιλιωθούν με τις διαδικαστικές εγγυήσεις που θεσπίζονται στο Άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο αναδυόμενο κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ για την τεχνητή νοημοσύνη. Αντί να προσεγγίζεται η AI ως ουδέτερο τεχνικό εργαλείο, η μελέτη την αντιμετωπίζει ως γνωσιακό (επιστημολογικό) παράγοντα, του οποίου οι τρόποι συλλογισμού μπορεί να συγκρούονται με τις απαιτήσεις της αντιθετικής διαδικασίας και της αιτιολογημένης δικαστικής κρίσης.Μέσω συνδυασμένης δογματικής και εννοιολογικής ανάλυσης, εμπλουτισμένης από τις μελέτες κρίσιμων αλγορίθμων και τη θεωρία κοινωνικοτεχνικών συστημάτων, η διατριβή εξετάζει τρεις βασικές εντάσεις: την αλγοριθμική αδιαφάνεια και το δικαίωμα αμφισβήτησης των αποδείξεων· τη σχέση μεταξύ πιθανολογικής συλλογιστικής και του ποινικού προτύπου αποδεικτικού στοιχείου· και τη μεταβαλλόμενη ισορροπία μεταξύ των αποτελεσμάτων που παράγονται από μηχανές και της ανθρώπινης δικαστικής κρίσης.Η ανάλυση εγείρει σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσον ορισμένες μορφές αποδεικτικών στοιχείων βασισμένων σε AI μπορούν να συμφιλιωθούν με τη νορμολογική λογική της ποινικής απόδειξης. Υποδηλώνει ότι, ελλείψει ισχυρών προτύπων επιστημολογικής αμφισβητησιμότητας, διαφάνειας και ανθρώπινης λογοδοσίας, ανακύπτουν σημαντικά όρια ως προς τη συμβατότητα μεταξύ της αξιολόγησης αποδεικτικών στοιχείων που μεσολαβείται από AI και του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη.