Οι NEETs και η στράτευση: κοινωνικοπολιτικές επιπτώσεις και συγκριτική ανάλυση υποχρεωτικής και εθελοντικής θητείας

Η παρούσα εργασία εξετάζει κριτικά το φαινόμενο των NEETs μέσα από ένα διεπιστημονικό πλαίσιο που συνδυάζει θεωρίες μετάβασης της νεότητας, καθεστώτα πρόνοιας και κοινωνικού αποκλεισμού, με στόχο να φωτίσει τη σύνδεση ανάμεσα στη νεανική περιθωριοποίηση και τη στρατιωτική θητεία. Το ερευνητικό ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην απάντηση του ερωτήματος “Πώς επηρεάζει η μορφή της στρατολόγησης (υποχρεωτική ή εθελοντική) τους νέους NEETs σε όρους κοινωνικής ένταξης, επαγγελματικής αποκατάστασης και συμμετοχής στη δημόσια ζωή;”. Μεθοδολογικά ακολουθείται ερμηνευτική, ποιοτική και συγκριτική προσέγγιση, βασισμένη σε δευτερογενή ποσοτικά δεδομένα διεθνών οργανισμών και σε εκτενή βιβλιογραφική ανάλυση για τέσσερις χώρες: Ελλάδα, Ελβετία, Ιταλία, Ισραήλ. Τα κράτη επιλέγονται εξαιτίας διαφορετικών στρατολογικών προτύπων, ετερογενών κοινωνικοοικονομικών συνθηκών και διακριτού ιδεολογικού βάρους της θητείας, επιτρέποντας την ανάδειξη μοτίβων που συχνά διαφεύγουν από καθαρά ποσοτικές προσεγγίσεις. Η ανάλυση δείχνει ότι η υποχρεωτική θητεία μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να λειτουργήσει ως μηχανισμός κοινωνικής ένταξης, ενδυνάμωσης και απόκτησης δεξιοτήτων, ιδιαίτερα σε πλαίσια ισχυρής διασύνδεσης με την κατάρτιση και τις πολιτικές της νεολαίας. Αντίθετα, η μετάβαση σε αποκλειστικά εθελοντικό στρατό τείνει να περιορίζει τον συνεκτικό χαρακτήρα της θητείας, μετατρέποντάς την σε διέξοδο, κυρίως για νέους από χαμηλά οικονομικά στρώματα, άρα σε μηχανισμό μερικής, όχι καθολικής ενσωμάτωσης. Τέλος, η απάντηση δεν είναι μονοδιάστατη. Η μορφή της στρατολόγησης επηρεάζει τους NEETs μέσα από τη διασταύρωση θεσμικών ρυθμίσεων, κρίσεων, εκπαιδευτικών διαδρομών και ψυχοκοινωνικής ευαλωτότητας. Η θητεία ενδέχεται να αποτελέσει είτε γέφυρα συμμετοχής και επαγγελματικής αποκατάστασης, είτε παράγοντα αναπαραγωγής ανισοτήτων, ανάλογα με το εάν εντάσσεται σε μακροπρόθεσμες πολιτικές υποστήριξης των νέων.