Η αποκατάσταση της δημοκρατίας και η αναδιάταξη της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής (1974-1981)

Η παρούσα εργασία επιχειρεί να διερευνήσει και να αποτυπώσει τους τρόπους εκείνους με τους οποίους μια χώρα με καθημαγμένους θεσμούς, ελέω τόσο της προηγηθείσας δικτατορίας όσο και των εγγενών αδυναμιών του μεταπολεμικού – μετεμφυλιακού κράτους, μπόρεσε να αναγεννηθεί και, επί της ουσίας, να διαμορφώσει μια νέα πολιτική και διπλωματική φυσιογνωμία κατά την περίοδο 1974-1981. Και, φυσικά, το πώς η κυβέρνηση της Αθήνας, ενστερνιζόμενη την αντίληψη ότι η «Ελλάς ανήκει εις την Δύσιν», κατόρθωσε να υπηρετήσει το εθνικό συμφέρον, όπως αυτή το αντιλαμβανόταν. Η εργασία διακρίνεται σε υπο – κεφάλαια, τα οποία αφορούν στις διάφορες πτυχές και υπο – διαιρέσεις της εξωτερικής πολιτικής που ακολούθησαν ο Κ. Καραμανλής και οι κυβερνήσεις της Νέας Δημοκρατίας κατά την χρονική περίοδο 1974-1980, ενώ γίνεται αναφορά και στο επιστέγασμα αυτής της περιόδου, ήτοι στην πρωθυπουργία Γ. Ράλλη του 1980-81. Συγκεκριμένα, εξετάζονται ενδελεχώς α) οι σχέσεις της Αθήνας με το ΝΑΤΟ και τον αμερικανικό παράγοντα, β) οι ελληνο – τουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό ζήτημα, γ) η περαιτέρω προσέγγιση Ελλάδος – Ε.Ο.Κ. και η ολοκλήρωση της προσχώρησης της χώρας μας σε αυτήν, δ) η βαλκανική πολιτική του Κ. Καραμανλή, ε) το αραβικό «άνοιγμα» του Κ. Καραμανλή, στ) οι σχέσεις της Ελλάδος με την Ε.Σ.Σ.Δ. και τον ανατολικό συνασπισμό, ζ) οι σχέσεις της Ελλάδος με την Κίνα. Συμπεραίνεται ότι η ελληνική εξωτερική πολιτική της υπό εξέταση περιόδου υπήρξε τομή αλλά και συνέχεια της προηγούμενης περιόδου, αντανακλώντας τόσο τις γεωπολιτικές συγκυρίες όσο και τις εσωτερικές ανάγκες της χώρας. Βασισμένη στις θεμελιώδεις αρχές της ενσωμάτωσης στη Δύση, της ανάπτυξης ισορροπημένων σχέσεων με τους Βαλκάνιους γείτονες και της διατήρησης της εθνικής κυριαρχίας, η μεταπολιτευτική εξωτερική πολιτική αντανακλά τη σύνθετη αλληλεπίδραση διεθνών και εγχωρίων παραγόντων. Η επίσημη ένταξη της Ελλάδας στην Ε.Ο.Κ., η αποχώρηση από και η επιστροφή στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, καθώς και η διαρκής αναζήτηση ποικίλων διπλωματικών ερεισμάτων έναντι της κλιμακούμενης τουρκικής απειλής είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής της εν λόγω περιόδου. Ιδιαίτερη, δε, μνεία γίνεται στις διαρκώς αυξανόμενες εντάσεις στις ελληνο – τουρκικές σχέσεις, όπως επίσης και στην σταθερή στήριξη μιας δίκαιης και βιώσιμης λύσης του Κυπριακού εκ μέρους της Αθήνας. Σημειωτέον, εξ άλλου, ότι οι ελληνικές κυβερνήσεις αυτής της περιόδου αξιοποίησαν το πνεύμα της διεθνούς ύφεσης, δηλαδή της άμβλυνσης του ψυχροπολεμικού ανταγωνισμού μεταξύ Η.Π.Α. και Ε.Σ.Σ.Δ., προκειμένου να αναδείξουν στα διεθνή fora, με προεξάρχουσα την Διάσκεψη για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (Δ.Α.Σ.Ε.), τη σημασία της πολυμερούς συνεργασίας και την ανάγκη τηρήσεως της διεθνούς νομιμότητας. Η εξωτερική πολιτική της Ελλάδας κατά τη Μεταπολίτευση ενσωμάτωσε τις εμπειρίες του παρελθόντος και ανταποκρίθηκε στις προκλήσεις του παρόντος, διαμορφώνοντας μια στρατηγική που επηρέασε την χώρα για δεκαετίες. Η ισορροπία ανάμεσα στις δυτικές συμμαχίες, τη βαλκανική συνεργασία και την επιμονή στην υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων καθόρισε την πορεία της Ελλάδας σε μια περίοδο πολλών εντάσεων και αλλαγών. Η κληρονομιά αυτής της περιόδου, που ολοκληρώνεται με την πρωθυπουργία Γ. Ράλλη το 1980-81, συνίσταται στο ότι μια καλά σχεδιασμένη εξωτερική πολιτική μπορεί να προσαρμόζεται στις διεθνείς συνθήκες, διατηρώντας ταυτοχρόνως την συνέπειά της ως προς την προάσπιση των μακροπρόθεσμων συμφερόντων της χώρας.