Κράτηση από NSAGs: εξέταση τρόπων και στρατηγικών για την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου

Η κράτηση τόσο από κράτη, όσο και από NSAGs, όπου επικεντρώνεται η παρούσα, αποτελεί πραγματικότητα στις ένοπλες συγκρούσεις, κατά τη διάρκεια των οποίων, άτομα ή ομάδες ατόμων στερούνται της ελευθερίας τους, επειδή συλλαμβάνονται· οι δε συλλήψεις και πράξεις κράτησης από NSAGs είναι συχνά αυθαίρετες και επομένως παράνομες αποτελώντας το προοίμιο μιας σκληρότερης μεταχείρισης - Όπως επιβεβαιώνεται από πρόσφατα παραδείγματα (Συρία, Λιβύη, Κολομβία, κ.α.), η στέρηση της ελευθερίας ατόμων ή ομάδων ατόμων κατά τη διάρκεια ενόπλων συγκρούσεων μη διεθνούς χαρακτήρα από NSAGs, δεν είναι καινοφανής. Η έρευνα έδειξε ότι η σύλληψη και κράτηση ατόμων από NSAGs, συμβαίνει ιδίως σε περιπτώσεις που διατηρούν τον έλεγχο εδαφών. Αναφέρεται ότι, πολλές από τις ομάδες αυτές, όπως αυτές που δραστηριοποιούνται στη Συρία, ανεξαρτήτως μεγέθους και πολυπλοκότητας, κρατούν κρατούμενους σε προσωρινές φυλακές και κέντρα κράτησης σε όλη τη χώρα. Παρότι δεν υφίσταται ενιαία τυπολογία, αρκετοί ταξινομούν τους NSAGs, ανάλογα με τους στόχους, την επιχειρησιακή και οργανωτική τους δομή. Βασιζόμενοι στα διάφορα στοιχεία που προβλέπει το ΔΔ, ιδίως τη νομολογία των διεθνών ποινικών δικαστηρίων, καθώς και τις πολιτικές επιστήμες, οι NSAGs ταξινομούνται σε τρεις τύπους: (i) όσους ασκούν «de facto» εξουσία και έλεγχο σε έδαφος και πληθυσμό (ii) όσους έχουν χαμηλότερο βαθμό οργάνωσης και ελέγχου και αναφέρονται επίσης ως «ένοπλες ομάδες αντιπολίτευσης» και (iii) όσους έχουν βασικό επίπεδο ελέγχου σε μια περιοχή και έναν πληθυσμό, που χαρακτηρίζονται «πολιτοφυλακές». Η υπόθεση πίσω από αυτήν την επιλογή είναι ότι οι ομάδες αυτές αποτελούν ενδεικτικά τους κύριους τύπους δρώντων, που δραστηριοποιούνται στις σύγχρονες ένοπλες συγκρούσεις και θα πρέπει να ενθαρρύνονται να αναφέρουν περιοδικά τη συμμόρφωσή τους με τις υποχρεώσεις του ΔΑΔ. Ερωτήματα σχετικά με το εάν, υπό ποιες προϋποθέσεις και σε ποιο βαθμό δεσμεύονται από νομικά καθεστώτα, ιδίως το IHRL, παραμένουν αμφισβητούμενα από τη διεθνή νομική κοινότητα. Σε έναν κόσμο όπου οι NSAGs στερούν συνεχώς την ελευθερία από άτομα, η παρούσα εργασία έχει αναγνωρίσει την ανάγκη να διερευνηθεί το νομικό πλαίσιο που προστατεύει τους κρατούμενους σε NIACs ως θέμα διεθνούς ενδιαφέροντος. Τέτοιοι «κανόνες», που μπορεί να λάβουν τη μορφή κωδίκων δεοντολογίας και συμφωνιών που συνάπτονται με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, πρέπει να ακολουθούν ορισμένες απαιτήσεις. Ειδικότερα, θα πρέπει: (i) να είναι προσβάσιμοι, (ii) να διαθέτουν βαθμό ακρίβειας που να επιτρέπει επαρκή προβλεψιμότητα και (iii) να παρέχουν επαρκή και αποτελεσματική προστασία έναντι της αυθαιρεσίας. Εάν τα παραπάνω προβλεφθούν, θα είναι δύσκολο να υποστηριχθεί ότι οι NSAGs δεν δύναται να στερήσουν την ελευθερία ατόμων νομίμως (ή, τουλάχιστον, όχι αυθαίρετα). Φυσικά, η σκέψη αυτή δεν έχει στόχο να αγνοήσει τις δραστηριότητες κράτησης από τα κράτη, αλλά μάλλον επιδιώκει να αντιμετωπίσει ορισμένες νομικές, κανονιστικές και πρακτικές διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα σε μεγάλο βαθμό από άλλες οντότητες στη σφαίρα των ένοπλων συγκρούσεων ,πέραν της παραδοσιακής κρατοκεντρικής προοπτικής του διεθνούς δικαίου, προς μια άλλη, προσανατολισμένη περισσότερο στην πολιτική.