Συνηγορία για παιδιά σε κίνδυνο: ρόλος και προκλήσεις των δημοτικών κοινωνικών υπηρεσιών στον τομέα της παιδικής προστασίας

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνικοί λειτουργοί των κοινωνικών υπηρεσιών της τοπικής αυτοδιοίκησης α’ βαθμού διαχειρίζονται τις ολοένα και αυξανόμενες ανάγκες των παιδιών και των οικογενειών τους που διατρέχουν σοβαρούς κοινωνικούς κινδύνους κατόπιν εισαγγελικών παραγγελιών. Κεντρική υπόθεση της μελέτης αποτελεί η θέση ότι οι χρόνιες δομικές ελλείψεις (η σοβαρή και διαχρονική ανεπάρκεια ανθρώπινου δυναμικού και η απουσία εξειδικευμένων δημοτικών δομών ικανών να παρέχουν ολοκληρωμένες και συντονισμένες υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας με αποδέκτες τα παιδιά και τις οικογένειές τους), η αποψίλωση του κράτους πρόνοιας και η μεταβίβαση αρμοδιοτήτων παιδικής προστασίας στην τοπική αυτοδιοίκηση αφενός περιορίζουν τη δυνατότητα των εμπλεκόμενων κοινωνικών λειτουργών να ασκήσουν ουσιαστική συνηγορία και να παρέχουν ολοκληρωμένη φροντίδα παρεμβαίνοντας έγκαιρα και προληπτικά και αφετέρου επιδεινώνουν τις συνθήκες εργασίας επιτείνοντας την επαγγελματική φθορά. Η απουσία ενός ενιαίου, εθνικού και συγκροτημένου συστήματος παιδικής προστασίας έχει ως άμεση επίπτωση την παράλληλη επιφόρτιση με αλλότρια καθήκοντα, εν προκειμένω τη διαχείριση περιπτώσεων παιδικής προστασίας, πέραν των βασικών υπηρεσιακών καθηκόντων από το σύνολο των δημοτικών κοινωνικών λειτουργών, οι οποίοι προσφέρουν τις υπηρεσίες τους είτε με μόνιμη σχέση εργασίας, είτε με συμβάσεις αορίστου χρόνου και είτε με συμβάσεις Ιδιωτικού Δικαίου Ορισμένου Χρόνου στο πλαίσιο συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων μέσω ανανεούμενων συμβάσεων ορισμένου χρόνου (ετήσιας διάρκειας) βάσει της σύστασης και της λειτουργίας των Ομάδων Προστασίας Ανηλίκων χωρίς να διαθέτουν απαραιτήτως τη σχετική με τη διαχείριση περιστατικών παιδικής προστασίας πείρα και τις απαιτούμενες εξειδικευμένες γνώσεις. Το εμπειρικό μέρος της εν λόγω εργασίας βασίζεται σε ποιοτική μεθοδολογία και περιλαμβάνει ημιδομημένες συνεντεύξεις με 8 κοινωνικούς λειτουργούς που διαχειρίζονται -μεταξύ άλλων- και υποθέσεις παιδικής προστασίας στο πλαίσιο της επαγγελματικής καθημερινής τους πρακτικής ως εργαζόμενοι σε δημοτικές κοινωνικές υπηρεσίες. Σκοπός της έρευνας είναι η αποτύπωση των εμπειριών τους σε σχέση με το αντικείμενο της παιδικής προστασίας, η σκιαγράφηση των υφιστάμενων προκλήσεων και δυσκολιών που αντιμετωπίζουν πάνω σε αυτό το πεδίο και η ανάδειξη της κριτικής τους προσέγγισης με στόχο την διατύπωση κρίσιμων θεσμικών ελλειμμάτων και προτάσεων πολιτικής για την ενίσχυση της παιδικής προστασίας σε εθνικό και τοπικό επίπεδο.