Ιδεολογία και υποκείμενο στον πρώιμο Μαρξ (1843-1844)

Αν και οι όροι ‘ιδεολογία’ και ‘υποκείμενο’ δεν αποτελούν κεντρικά σημεία πραγμάτευσης στο έργο του Μαρξ, η ολιστικού τύπου θεωρία του Γερμανού φιλοσόφου για την κοινωνία και την ιστορία περικλείει αναπόφευκτα τη φιλοσοφική του οπτική σε σχέση με αυτές τις δύο έννοιες. Χωρίς, λοιπόν, να εγκλωβιζόμαστε σε μια αυστηρή οριοθέτηση των συγκεκριμένων όρων, μπορούμε να μελετήσουμε τις μαρξικές έννοιες της ιδεολογίας και του υποκειμένου μέσα από συγγενείς έννοιες, όπως ο ‘άνθρωπος’ και η ‘νόηση’ αντίστοιχα, ή ειδικές εκδοχές της τελευταίας όπως η θρησκεία. Περιοριζόμενος στα βασικά κείμενα της πρώιμης περιόδου του Μαρξ (1843-1844), στην παρούσα εργασία ερευνώ το οντολογικό καθεστώς του υποκειμένου και της ιδεολογίας, ήτοι τη σχέση της υλικής με τη νοητική πλευρά του πρώτου και τη σχέση της δεύτερης με την κοινωνική πραγματικότητα, τη σχέση μεταξύ υποκειμένου και κοινωνικής σχέσης, καθώς και τη σχέση μεταξύ υποκειμένου, ιδεολογίας και πρακτικής. Τέλος, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η έννοια της απόλαυσης παίζει καθοριστικό ρόλο στη θεώρηση του πρώιμου Μαρξ αναφορικά με τις εν λόγω έννοιες και τη μεταξύ τους σχέση.