Δράσεις προβολής του πολιτισμού: ο ρόλος και το ηγετικό προφίλ των Συμβούλων και Γραμματέων Επικοινωνίας

Η πολιτιστική προβολή στο εξωτερικό είναι ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία δημόσιας διπλωματίας με τα οποία η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να βελτιώσει την εικόνα της στη διεθνή σκηνή. Οι Σύμβουλοι και Γραμματείς Επικοινωνίας αποτελούν έναν εξειδικευμένο στη δημόσια διπλωματία κλάδο δημοσίων υπαλλήλων που εκτελεί χρέη εκπρόσωπου Τύπου των διπλωματικών αρχών της χώρας και υπάγεται θεσμικά στη Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης και Επικοινωνίας του υπουργείου Ψηφιακής Πολιτικής, Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης. Η παρούσα εργασία διερευνά, αρχικά, τον ρόλο του κλάδου αυτού όσον αφορά την προβολή του ελληνικού πολιτισμού στο εξωτερικό. Εξετάζει τις αρμοδιότητές του, τις δράσεις που αναλαμβάνει από τις θέσεις που στελεχώνει στη Γ. Γ. Ενημέρωσης και Επικοινωνίας και τα Γραφεία Τύπου Εξωτερικού, τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει στην προσπάθεια προβολής του ελληνικού πολιτιστικού προϊόντος, ενώ παράλληλα καταγράφει και τρόπους αντιμετώπισης αυτών των προκλήσεων. Κατόπιν, ερευνά το ηγετικό προφίλ του κλάδου, τους ρόλους που καλούνται να εκπληρώσουν τα ηγετικά στελέχη του, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και ικανότητες που είναι απαραίτητα για να ανταπεξέλθει κάποιος αποτελεσματικά στις απαιτήσεις μίας θέσης ευθύνης, καθώς και το αν υπάρχουν μέθοδοι και πολιτικές ανάπτυξης της ηγεσίας για το συγκεκριμένο δυναμικό. Μεθοδολογικά, η εργασία βασίστηκε στην ποιοτική έρευνα και συγκεκριμένα σε 26 ημιδομημένες συνεντεύξεις με στελέχη του κλάδου Σύμβουλων και Γραμματέων Επικοινωνίας. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η προσπάθεια προβολής του ελληνικού πολιτισμού στο εξωτερικό χαρακτηρίζεται από έλλειψη στρατηγικής και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, διάχυση αρμοδιοτήτων μεταξύ φορέων, αλληλεπικαλύψεις, απουσία συντονισμού και στηρίζεται ουσιαστικά στις ατομικές πρωτοβουλίες, τον αυτοσχεδιασμό και τις προσωπικές σχέσεις των εμπλεκόμενων. Σε αυτές τις συνθήκες, οι Σύμβουλοι και Γραμματείς Επικοινωνίας έρχονται να καλύψουν το κενό που δημιουργεί η απουσία πολιτικής. Τα αποτελέσματα δείχνουν μία δράση που, αν και έχει θετική απήχηση, παραμένει συγκυριακή και στηρίζεται στα άτομα και όχι τους θεσμούς. Η θεσμική αναδιάρθρωση του τοπίου και η αποσαφήνιση αρμοδιοτήτων μπορεί να συμβάλλει ώστε οι Σύμβουλοι και Γραμματείς Επικοινωνίας να αποκτήσουν έναν κομβικό ρόλο στην προβολή του πολιτισμού στο εξωτερικό, αξιοποιώντας τις επικοινωνιακές τους ικανότητες και τα δίκτυα επαφών που διαθέτουν. Όσον αφορά την ηγετική ικανότητα των προϊστάμενων, αυτή κρίνεται κυρίως από τις ενδοπροσωπικές και διαπροσωπικές τους δεξιότητες και την ικανότητά τους να δημιουργούν ένα συνεργατικό και υποστηρικτικό εργασιακό κλίμα. Η ηγετική λειτουργία αποτελεί έναν συνδυασμό ατομικών χαρακτηριστικών και επίκτητων δεξιοτήτων, αλλά η απόκτηση εργασιακής εμπειρίας, η διαρκής επιμόρφωση και η θέληση για αυτοβελτίωση συνιστούν παράγοντες ανάπτυξης των προϊστάμενων. Τέλος, παρατηρείται ότι η υποστήριξη της ηγεσίας δεν εντάσσεται στις στρατηγικές προτεραιότητες της ανώτερης ηγεσίας και εξαρτάται και αυτή από τα άτομα και τις συγκυρίες.