Τριτοβάθμια εκπαίδευση και απασχόληση: επαγγελματική ένταξη των αποφοίτων και εκπαιδευτική πολιτική

Η εισήγηση αυτή επιδιώκει να παρουσιάσει εμπειρικά δεδομένα για τις δυσκολίες επαγγελματικής ένταξης των αποφοίτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα και να τις συνδέσει κριτικά με τη διεθνή συζήτηση για το ρόλο του συστήματος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ώστε να προωθεί την απασχολησιμότητα των αποφοίτων, σε περίοδο μαζικής ανεργίας και σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο οικονομικό και τεχνολογικό πλαίσιο. Στο πρώτο μέρος της εισήγησης διερευνούμε εμπειρικά την επαγγελματική ένταξη των αποφοίτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα την τελευταία επταετία. Η προσέγγιση που υιοθετούμε είναι μακρο-οικονομική/κοινωνική. Η διερεύνηση στηρίζεται στην παρακολούθηση της εξέλιξης των ποσοστών συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό, απασχόλησης και ανεργίας των πτυχιούχων επί σειρά ετών μετά την αποφοίτηση. Συγκεκριμένα, εξετάζεται η πορεία επαγγελματικής ένταξης της σειράς των αποφοίτων του 1999 συνολικά και κατά φύλο την περίοδο 2000-2005 και γίνονται συγκρίσεις μεταξύ των πτυχιούχων πανεπιστημίων και TEI. Οι συνοπτικοί δείκτες μέσω των οποίων συλλαμβάνουμε τον βαθμό και την ποιότητα επαγγελματικής ένταξης των αποφοίτων είναι το ποσοστό απασχόλησης και το ποσοστό συμμετοχής τους σε θέσεις σταθερής μισθωτής απασχόλησης. Τέλος διερευνούμε την επίπτωση της οικονομικής συγκυρίας στην επαγγελματική ένταξη των πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μέσω της σύγκρισης των ποσοστών απασχόλησης των αποφοίτων του 1994,1996, 1998, 2000 και του 2002 ένα, τρία και πέντε έτη μετά την αποφοίτηση. Στο δεύτερο μέρος της εισήγησης διερευνούμε γενικότερα το ζήτημα της σύνδεσης του συστήματος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας, με αναφορά τόσο στην απασχολησιμότητα των αποφοίτων όσο και στο μεταβαλλόμενο ρόλο του Πανεπιστημίου την εποχή της ύστερης νεωτερικότητας. Οι σημερινοί ραγδαίοι κοινωνικο-οικονομικοί μετασχηματισμοί έχουν οδηγήσει σε αμφισβήτηση των συμβατικών παραδοχών γύρω από τις διευθυντικές/επαγγελματικές καριέρες. Δεν είναι πλέον εφικτό οι απόφοιτοι να σχεδιάζουν το μέλλον τους σε μόνιμη βάση. Καλούνται να είναι πιο ‘ευέλικτοι’ στην αγορά εργασίας, η όποια δίνει έμφαση στις δεξιότητες (τεχνικές και κοινωνικές). Σε μεγάλο βαθμό, οι ευκαιρίες απασχόλησης των πτυχιούχων ανάγονται στις ποσοτικές, δομικές και σε επίπεδο δεξιοτήτων διασυνδέσεις μεταξύ του συστήματος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και του συστήματος απασχόλησης. Ωστόσο, η έμφαση στις δεξιότητες και την απασχολησιμότητα των αποφοίτων έχει επιφέρει αλλαγές στο ρόλο του Πανεπιστημίου, το οποίο φαίνεται να εγκαταλείπει τα Χουμπολντιανά ιδεώδη του αυτόνομου πανεπιστημίου.