Η τροποποίηση των δημοσίων συμβάσεων λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων

Η παρούσα εργασία χωρίζεται σε δύο μέρη. Το πρώτο ασχολείται με την έννοια της δημόσιας σύμβασης, ενώ το δεύτερο με την ανατροπή της οικονομικής ισορροπίας της κατά τη διάρκεια της εκτέλεσής της. Πλέον συγκεκριμένα, στο 1ο κεφάλαιο του Α´ Μέρους (κεφάλαια 1-3) επιχειρείται μία γενική εισαγωγή στη δημόσια σύμβαση κατά το εθνικό δίκαιο, ξεκινώντας από την ανάλυση των εννοιών της σύμβασης, της συναλλακτικώς δρώσας διοίκησης και των διοικητικών πράξεων, καταλήγοντας στην ανάλυση της ευρύτερης έννοιας της δημόσιας σύμβασης και τη διάκριση αυτής σε διοικητική και ιδιωτική, ενώ στο 2ο. πραγματοποιείται η παρουσίαση της δημόσιας σύμβασης κατά το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ειδικότερα δε, αρχικά, εξετάζεται ο λόγος της ανάγκης ειδικής ρύθμισης των δημοσίων συμβάσεων και η οικονομική θεμελίωση της ρύθμισης αυτής στο ενωσιακό δίκαιο, εν συνεχεία, καταγράφεται το παράγωγο δίκαιο της Ένωσης περί δημοσίων συμβάσεων και τέλος, δίνεται ο ορισμός της δημόσιας σύμβασης. Στο 3ο και τελευταίο κεφάλαιο του Α´ Μέρους παρουσιάζεται αποκλειστικά η υπέρτατη αρχή της νομιμότητας, που διέπει το δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων. Το Β´ Μέρος αποτελείται από δύο (2) κεφάλαια (κεφάλαια 4 και 5), όπου στο κεφάλαιο 4 παρουσιάζεται ο θεμελιώδης κανόνας των συναλλαγών ότι οι συμβάσεις πρέπει να τηρούνται, όπως συνοψίζεται/ αποτυπώνεται στη διαχρονική ρήση pacta sunt servanda, που εφαρμόζεται (και) στο πεδίο του δικαίου των δημοσίων συμβάσεων, αλλά και η ανάγκη κάμψης αυτού, υπό την πλήρωση συγκεκριμένων προϋποθέσεων και προς εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος, σε περίπτωση απρόοπτης μεταβολής των συνθηκών εκτέλεσης της δημόσιας σύμβασης. Το κεφάλαιο 5 χωρίζεται σε τέσσερα (4) υποκεφάλαια, στο πρώτο υποκεφάλαιο αναλύεται ο τρόπος αντιμετώπισης της απρόοπτης μεταβολής των συνθηκών εκτέλεσης της δημόσιας σύμβασης κατά τη διάρκεια της εκτέλεσής της σύμφωνα με τον Ν. 4412/2016 και ειδικότερα, παρουσιάζονται και αναλύονται οι προϋποθέσεις εφαρμογής της οικείας διάταξης του άρθρου 132 παρ. 1 περ. γ) του Νόμου (και της εννοιολογικά ταυτόσημης διάταξης του άρθρου 337 περί τροποποίησης των συμβάσεων του Βιβλίου ΙΙ του Ν. 4412/2016 που συνάπτουν οι αναθέτοντες φορείς των γνωστών ως πρώην εξαιρούμενων τομέων της ενέργειας, του ύδατος, των ταχυδρομικών υπηρεσιών και των μεταφορών), με μνεία στο τέλος στην ειδική περίπτωση των συμβάσεων έργων - των συμπληρωματικών εργασιών. Το δεύτερο και το τρίτο υποκεφάλαια πραγματεύονται τη συμπληρωματική εφαρμογή (και) στις δημόσιες συμβάσεις των προστατευτικών της καλής πίστης και των συναλλακτικών ηθών διατάξεων ΑΚ 200, 288 και 388 για την αντιμετώπιση των απρόοπτων μεταβολών των συνθηκών εκτέλεσής τους. Ειδικότερα, αρχικά αναλύονται οι σχετικές για την εφαρμογή τους προϋποθέσεις καθώς και οι διαφορές ειδικά της - επίμαχης για το ζήτημα της παρούσας εργασίας - διάταξης ΑΚ 388 σε σχέση με την εφαρμογή της στις αστικές συμβάσεις, ακολούθως δε, επιχειρείται μία συγκριτική επισκόπηση της ΑΚ 388 και του θεσμού με τον όρο frustration του αγγλικού/αγγλοσαξονικού δικαίου αλλά και των ρητρών Ουσιώδους Δυσμενούς Μεταβολής των Συνθηκών (Material Adverse Change - MAC), προκειμένου να αναδειχθούν οι μεταξύ τους ομοιότητες και διαφορές ως προς τις προϋποθέσεις και τις έννομες συνέπειές τους, ενώ εξετάζεται και η τυχόν δυνατότητα εφαρμογής τους (του όρου frustration και των ρητρών MAC) στις δημόσιες συμβάσεις, κλείνοντας το τρίτο υποκεφάλαιο αυτό με μία σύντομη αναφορά στις ρήτρες αναθεώρησης της τιμής στις δημόσιες συμβάσεις. Τέλος, στο τέταρτο και τελευταίο υποκεφάλαιο του 5ου και τελευταίου κεφαλαίου της παρούσας εργασίας παρουσιάζονται πραγματικά «case studies» (γνωμοδοτήσεις του ΝΣΚ και δικαστικές αποφάσεις των ανώτερων και ανώτατων διοικητικών δικαστηρίων της χώρας), με σκοπό την κατανόηση του υπό εξέταση ζητήματος αλλά και την ανάδειξη του νοήματος, της πρακτικής χρησιμότητάς του και του τρόπου επίλυσης των ζητημάτων που ανακύπτουν στην οικονομική δραστηριότητα κατά την εκτέλεση των συμβάσεων από τη νομολογία.