Κοινωνικές ανισότητες και οι κοινωνικές επιπτώσεις της αγροτικής πολιτικής στην ελληνική ύπαιθρο

Η αναλυτική μελέτη της σύγχρονης ελληνικής αγροτικής κοινωνίας είναι σήμερα επιβεβλημένη εξαιτίας της γενικευμένης υποεκτίμησης ή αντίστοιχα της υπερεκτίμησης των αλλαγών που την επηρεάζουν. Στο παρελθόν, ο αγροτικός χώρος θεωρούνταν εξ ορισμού ως χώρος όπου κυριαρχούσε η φτώχεια, ενώ αρκετά πρόσφατα άρχισαν να ερευνώνται διάφορες πτυχές του κοινωνικού αποκλεισμού των κατοίκων της υπαίθρου. Ταυτόχρονα, η κοινή γνώμη είτε προβάλλει στην κοινωνία της υπαίθρου χαρακτηριστικά που αντανακλούν το παραδοσιακό παρελθόν της συνολικής κοινωνίας είτε τη θεωρεί ως μια φθίνουσα κοινωνική πραγματικότητα η οποία τείνει να αφομοιωθεί από τη σύγχρονη αστική κοινωνία. Στην παρούσα εισήγηση υποστηρίζουμε ότι οι κοινωνικές ανισότητες στην ελληνική ύπαιθρο χαρακτηρίζονται από σημαντική πολυπλοκότητα αλλά και από αρκετά παράδοξα, καθώς επίσης χρειάζεται περισσότερη έρευνα σχετικά με τους δείκτες που αντανακλούν την κοινωνική ανισότητα και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Επιπρόσθετα, η κοινή αγροτική πολιτική, η οποία στην αναθεωρημένη εκδοχή της ευνοεί τις εισοδηματικές μεταβιβάσεις προς τα λιγότερο ευνοημένα αγροτικά νοικοκυριά και προωθεί την προσαρμογή των αγροτικών περιοχών στις νέες απαιτήσεις της αστικής κατανάλωσης, έχει ιδιαίτερα σημαντικές επιπτώσεις στα αγροτικά νοικοκυριά. Παρόλα αυτά, η έλλειψη εξειδίκευσης και περιφερειοποίησης της αγροτικής και της περιφερειακής πολιτικής της Ε.Ε. στη χώρα μας έχει συνεισφέρει στην παρανόηση των κοινωνικοοικονομικών και των χωρικών διαφορών μεταξύ των αγροτικών νοικοκυριών και συστηματικά υποεκτιμά το διάχυτο κοινωνικό και οικονομικό χαρακτήρα της γεωργίας στην ελληνική ύπαιθρο. Καθώς οι «αναπαραστάσεις» της υπαίθρου και των κατοίκων της έχουν επιδράσει σε μεγάλο βαθμό στο σχεδίασμά και την εφαρμογή της αγροτικής πολιτικής θεωρούμε ότι υφίστανται σημαντικές ιδιαιτερότητες στη θεώρηση της κοινωνικής πολιτικής στην ελληνική ύπαιθρο. Η κατασκευή μιας εμπειρικά ενήμερης θεωρητικής κατασκευής δεν αποτελεί απλώς ένα σύγχρονο αίτημα, αλλά και την βασική προϋπόθεση για τη μελέτη των κοινωνικών ανισοτήτων και των επιπτώσεων της αγροτικής πολιτικής στην ελληνική ύπαιθρο.