Η εξέταση της αποτελεσματικότητας του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπό το πρίσμα της συμβολής του στην επίτευξη των στόχων της Συμφωνίας των Παρισίων και του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας

Η παρούσα διπλωματική εξετάζει το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ) ως βασικό εργαλείο της ευρωπαϊκής και διεθνούς κλιματικής πολιτικής, αναλύοντας τον ρόλο του στην επίτευξη των στόχων της Συμφωνίας των Παρισίων και της κλιματικής ουδετερότητας. Το ΣΕΔΕ αναλύεται ως οικονομικό εργαλείο που αξιοποιεί μηχανισμούς αγοράς για την εσωτερίκευση του περιβαλλοντικού κόστους, προσφέροντας αποδοτικότητα και ευελιξία, καθώς και ως θεσμικός μηχανισμός πολυεπίπεδης διακυβέρνησης που ενσωματώνει την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Η εργασία παρακολουθεί την εξέλιξη του συστήματος από το Πρωτόκολλο του Κιότο έως τις μεταρρυθμίσεις της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και της δέσμης «Fit for 55». Οι αρχικές του φάσεις χαρακτηρίστηκαν από αδυναμίες, όπως η υπερκατανομή δικαιωμάτων και οι χαμηλές τιμές άνθρακα, ενώ οι μεταγενέστερες μεταρρυθμίσεις ενίσχυσαν την αποτελεσματικότητα του συστήματος μέσω αυστηρότερων ορίων και μηχανισμών σταθεροποίησης. Η ανάλυση καταδεικνύει ότι το ΣΕΔΕ έχει συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση των εκπομπών, ιδίως στους τομείς της ενέργειας και της βιομηχανίας, υποστηρίζοντας την επίτευξη των ενωσιακών στόχων για το 2030 και το 2050. Ωστόσο, παραμένουν προκλήσεις που αφορούν την κοινωνική δικαιοσύνη, το κόστος ενέργειας και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Συνολικά, το ΣΕΔΕ έχει εξελιχθεί σε ένα δυναμικό εργαλείο, του οποίου η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από τη συνεχή προσαρμογή, αλλά και την ισορροπία μεταξύ περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών στόχων για δίκαιη και βιώσιμη ευημερία.