Κοινωνικές αναπαραστάσεις οικογένειας και συγγένειας στα αναγνωστικά βιβλία του δημοτικού σχολείου στην Ελλάδα από το 2006 έως σήμερα

Η παρούσα εργασία εξετάζει τις κοινωνικές αναπαραστάσεις της οικογένειας και τη συγγένειας όπως αυτές αποτυπώνονται στα πιο πρόσφατα αναγνωστικά βιβλία του δημοτικού σχολείου που διδάσκονται στα ελληνικά σχολεία από 2006 έως σήμερα. Η έρευνα βασίζεται στη μέθοδο της ανάλυσης περιεχομένου με την οποία επιχειρείται να αναδειχθούν οι τύποι των οικογενειών, οι οικογενειακές και οι συγγενικές σχέσεις και τα στερεότυπα των οικογενειακών ρόλων με βάση το φύλο που προβάλλονται στους μαθητές των δημοτικών σχολείων. Μέρος της εργασίας αποτελεί επίσης η αναφορά σε παλαιότερες έρευνες σχετικά με τα αναγνωστικά που διδάσκονταν στα ελληνικά σχολεία από το 1954 έως το 2006, ώστε να διαπιστωθεί κατά πόσο οι αναπαραστάσεις της οικογένειας και της συγγένειας ακολουθούν τις κοινωνικές εξελίξεις. Το θεωρητικό πλαίσιο της εργασίας επικεντρώνεται στην αποσαφήνιση του όρου «κοινωνικές αναπαραστάσεις», στις διαδικασίες διαμόρφωσής τους και στα χαρακτηριστικά τους και στη συσχέτισή τους με έννοιες όπως η γνώμη, οι προκαταλήψεις, οι στάσεις και τα στερεότυπα. Ακολούθως, εξερευνώνται διαδεδομένες αντιλήψεις για την οικογένεια και οι σύγχρονες μορφές της σε Ελλάδα και Ευρώπη. Στη συνέχεια μελετάται η επίδραση της οικογένειας και του σχολείου, ως φορείς κοινωνικοποίησης, στον καταμερισμό ρόλων με βάση το φύλο και στην ανάπτυξη της έμφυλης ταυτότητας. Η ανάλυση των κειμένων ανέδειξε ως κυρίαρχη αναπαράσταση της σύγχρονης οικογένειας τη αρραγή πυρηνική διγονεϊκή οικογένεια με ένα ή δύο παιδιά και τη συμπληρωματική παρουσία του παππού και της γιαγιάς, με ελάχιστες αναφορές σε άλλους τύπους όπως οι μονογονεϊκή . Οι σχέσεις των δύο συζύγων είναι περισσότερο γονεϊκές παρά συζυγικές, με έμφαση στην ανατροφή του παιδιού, ενώ περιορισμένη είναι και η παρουσία της οικογένειας ως συλλογική οντότητα στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Τέλος, παρά τη σημαντική βελτίωση σε σχέση με τα παλαιότερα αναγνωστικά, τα αντρικά και γυναικεία πρότυπα συνεχίζουν να παρουσιάζονται με άνισο τρόπο, καθώς οι ρόλοι εξακολουθούν να κατανέμονται στερεοτυπικά με βάση το κοινωνικό φύλο.