Ο ήχος ως ερμηνευτικό μέσο στο Μουσείο

Η σχέση του μουσείου με τον ήχο είναι πολυδιάστατη, καθώς ο ήχος είναι παρών στο περιβάλλον του μουσείου είτε ακούσια, μέσω των ανθρώπινων και ατμοσφαιρικών ήχων που συνθέτουν το μουσειακό ηχοτοπίο, είτε εκούσια, μέσω των έργων σύγχρονων καλλιτεχνικών πρακτικών και των ερμηνευτικών μέσων που εντάσσονται στην έκθεση. Οι απαρχές της σχέσης του μουσείου με τον ήχο εντοπίζονται ήδη από τη σύλληψη του μουσείου, σταδιακά, ωστόσο, περιορίστηκε η θεώρηση και η χρήση του ως μέσου εκτίμησης των πολιτισμικών αντικειμένων, όπως άλλωστε συνέβη με το σύνολο των αισθητηριακών ερεθισμάτων πλην των οπτικών. Στο πλαίσιο της βιωματικής προσέγγισης της μουσειακής επίσκεψης που υιοθετείται από τα σύγχρονα μουσεία ο ήχος εντάσσεται πλέον στις μουσειακές λειτουργίες ως έκθεμα, ως εκθεσιακό θέμα και ως ερμηνευτικό μέσο. Στην παρούσα διδακτορική διατριβή ερευνάται η σχέση του μουσείου με τον ήχο με σκοπό την επανεξέταση του ρόλου του ήχου στο περιβάλλον της έκθεσης για την παραγωγή νοήματος, γνώσης και εμπειρίας. Τα τρία πλαίσια μελέτης του ήχου στις μουσειακές εκθέσεις που προτείνονται, μπορούν να αξιοποιηθούν από τους επαγγελματίες των μουσείων για την οργανική ένταξη του ήχου στο εκθεσιακό περιβάλλον. Το πρώτο πλαίσιο βασίζεται στον ρόλο που επιτελεί ο ήχος σε μια έκθεση και εισάγει μια τυπολογία ηχητικών πρακτικών βάσει των τριών ρόλων που αναγνωρίζονται: πληροφοριακός, ερμηνευτικός και εμβυθιστικός. Το δεύτερο πλαίσιο αναγνωρίζει και αναλύει τρεις προσεγγίσεις που εντοπίζονται στη χρήση του ήχου ως ερμηνευτικού μέσου: θεσμική, εννοιολογική και ανεξάρτητη. Το τρίτο πλαίσιο αξιοποιεί το σημειωτικό μοντέλο του Charles Sanders Peirce για την ανάλυση βασικών ήχων που εντάσσονται στις εκθέσεις. Η μελέτη της σχέσης ήχου και ερμηνείας ολοκληρώνεται με την ανάλυση οχτώ αξόνων βάσει των οποίων ο ήχος μπορεί να αναπλαισιώσει τη μουσειακή έκθεση. Οι εν λόγω άξονες προτείνονται ως συμπεράσματα-προτάσεις της παρούσας διατριβής σε σχέση με τη χρήση του ήχου ως ερμηνευτικού μέσου στο μουσείο με σκοπό την καλλιέργεια μιας νέας ηχητικής μουσειακής κουλτούρας.