Αξιοποιώντας την Τεχνητή Νοημοσύνη και τους ψηφιακούς βοηθούς στην αντιμετώπιση της έμφυλης βίας: ευκαιρίες και προκλήσεις

Η έμφυλη βία αποτελεί μία από τις σοβαρότερες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με σημαντικές κοινωνικές, ψυχολογικές και οικονομικές επιπτώσεις τόσο για τις γυναίκες που την υφίστανται όσο και για την κοινωνία στο σύνολό της. Παρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στο θεσμικό πλαίσιο, η υποστήριξη των επιζωσών έμφυλης βίας εξακολουθεί να εμφανίζει σημαντικά κενά, καθώς οι υπάρχουσες δομές δεν επαρκούν για την ολοκληρωμένη προστασία και ενδυνάμωση τους, ενώ ο κοινωνικός αποκλεισμός, ο στιγματισμός και ο φόβος εμποδίζουν πολλές γυναίκες να αναζητήσουν βοήθεια και υποστήριξη. Η ανάγκη για καινοτόμες λύσεις, που ενισχύουν την ευαισθητοποίηση και τη δυνατότητα πρόσβασης σε υποστηρικτικές δομές, καθιστά την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) και των ψηφιακών βοηθών (chatbots) ιδιαίτερα επίκαιρη. Αν και οι σύγχρονες ψηφιακές τεχνολογίες έχουν συχνά χρησιμοποιηθεί κακόβουλα από κακοποιητικούς συντρόφους, προσφέρουν παράλληλα σημαντικές δυνατότητες για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών, τις οποίες επιχειρεί να διερευνήσει η παρούσα εργασία. Ειδικότερα, εξετάζεται κατά πόσο η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην πρόληψη και την αντιμετώπιση της έμφυλης βίας, καθώς και αν οι ψηφιακοί βοηθοί (chatbots) μπορούν να ενισχύσουν τις υπηρεσίες υποστήριξης για τις επιζώσες έμφυλης βίας. Για τον σκοπό αυτό, αναλύονται η έκταση και οι επιπτώσεις της έμφυλης βίας, το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο σε διεθνές, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, καθώς και οι εφαρμογές της ΤΝ και των ψηφιακών βοηθών στις υπηρεσίες πρόληψης και υποστήριξης. Παράλληλα, εξετάζονται οι περιορισμοί, οι κίνδυνοι και οι προϋποθέσεις για την ασφαλή και αποτελεσματική ενσωμάτωσή τους. Αναγνωρίζοντας ότι η συζήτηση για την εφαρμογή της ΤΝ στην αντιμετώπιση της έμφυλης βίας βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, τα πρώτα συμπεράσματα είναι ενθαρρυντικά. Παρότι η ΤΝ δεν μπορεί και δεν πρέπει να υποκαταστήσει τον ανθρώπινο παράγοντα, μπορεί να ενισχύσει την προσβασιμότητα και την αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών υποστήριξης, ιδίως για γυναίκες σε απομακρυσμένες περιοχές. Η ασφαλής και ουσιαστική αξιοποίησή της απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό, θεσμική ενσωμάτωση και συνεργασία με κοινωνικούς φορείς, βασισμένη σε φεμινιστικές αρχές και ανθρωποκεντρική προσέγγιση, προκειμένου να συμβάλει ουσιαστικά στην πρόληψη της έμφυλης βίας, την προστασία των δικαιωμάτων και την ενδυνάμωση των γυναικών.