Το κόμμα-δίκτυο : από την παραδοσιακή κομματική οργάνωση στο κόμμα-δίκτυο

Η ανάπτυξη των τεχνολογιών της πληροφορικής και της επικοινωνίας, επιδρούν στην αντίληψη μας για το χώρο και τον χρόνο, ενώ επανακαθορίζουν την έννοια της «ίδιας μας της ταυτότητας». Πολλοί θεωρητικοί υποστηρίζουν ότι αλλάζουν και τις δομές της παραγωγής ανασυγκροτούν ως εκ τούτου το κοινωνικό πεδίο, και επαναπροσδιορίζουν το δημόσιο χώρο. Στο δημόσιο χώρο, στην φιλελεύθερη δημοκρατία, εδώ και πολλές δεκαετίες, κυριαρχούν τα πολιτικά κόμματα, τα οποία αποτελούν τον κύριο μοχλό και το προνομιακό εργαλείο εξαγωγής της πολιτικής πάλης. Ο ρόλος που παίζουν οι οργανώσεις στη λειτουργία των κομμάτων και οι προσπάθειες οργανωτικής ανασυγκρότησης τους, μέσω της ανάπτυξης των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνίας αποτελούν τον πυρήνα της έρευνάς μας. Οι αλλαγές αυτές βρίσκουν αντιστοίχιση στην πολιτική εκπροσώπηση, στην ίδια την ιδέα της συμμετοχής του πολίτη στα κοινά, ενώ τοποθετούν στον καθημερινό δημόσιο διάλογο έννοιες όπως: ηλεκτρονική δημοκρατία (e democracy), της ηλεκτρονικής ψήφου ( e voting) και της δυνητικής πολιτικής ( virtual politics ), ενώ επανακαθορίζει και ολόκληρο το φάσμα και της εκλογικής - επικοινωνιακής στρατηγικής, των κομμάτων. Ανιχνεύουμε τους όρους μετάβασης από την ιεραρχική οργάνωση στην δυνητική οργάνωση και τις θεωρίες των δικτύων, ενώ παράλληλα εξετάζουμε τις ιστορικές μορφοποιήσεις των κομμάτων, από το «κόμμα - στελεχών» στο «κόμμα - δίκτυο». Στην έρευνα μας, εφαρμόζοντας τη μεθοδολογία της περιπτωσιολογικής έρευνας (case study research), αναλύσαμε τα οργανωσιακά χαρακτηριστικά των Ελληνικών κομμάτων που εκπροσωπούνται στο κοινοβούλιο, μέσα από τα επίσημα καταστατικά τους και τα συγκρίναμε με τα επίσημα (site) τους στον κυβερνοχώρο. Τα βασικά μας συμπεράσματα είναι ότι : Το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ τείνουν οργανωτικά προς το «κόμμα-δίκτυο». Η Νέα Δημοκρατία και ο Λαϊκός Ορθόδοξος Συναγερμός διατηρούν τα βασικά χαρακτηριστικά των μαζικών πολιτικών κομμάτων. Το ΚΚΕ των επαναστατικών εργατικών κομμάτων, ενώ τέλος τα κόμματα χρησιμοποιούν το διαδίκτυο περισσότερο ως παραδοσιακό μέσο επικοινωνίας για μία από «πάνω προς τα κάτω» διασπορά πληροφοριών παρά ως διασπαστικό μέσον και μέσον οργανωτικής ανασυγκρότησης.