Το κόμμα-δίκτυο : από την παραδοσιακή κομματική οργάνωση στο κόμμα-δίκτυο

Abstract

Η ανάπτυξη των τεχνολογιών της πληροφορικής και της επικοινωνίας, επιδρούν στην αντίληψη μας για το χώρο και τον χρόνο, ενώ επανακαθορίζουν την έννοια της «ίδιας μας της ταυτότητας». Πολλοί θεωρητικοί υποστηρίζουν ότι αλλάζουν και τις δομές της παραγωγής ανασυγκροτούν ως εκ τούτου το κοινωνικό πεδίο, και επαναπροσδιορίζουν το δημόσιο χώρο. Στο δημόσιο χώρο, στην φιλελεύθερη δημοκρατία, εδώ και πολλές δεκαετίες, κυριαρχούν τα πολιτικά κόμματα, τα οποία αποτελούν τον κύριο μοχλό και το προνομιακό εργαλείο εξαγωγής της πολιτικής πάλης. Ο ρόλος που παίζουν οι οργανώσεις στη λειτουργία των κομμάτων και οι προσπάθειες οργανωτικής ανασυγκρότησης τους, μέσω της ανάπτυξης των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνίας αποτελούν τον πυρήνα της έρευνάς μας. Οι αλλαγές αυτές βρίσκουν αντιστοίχιση στην πολιτική εκπροσώπηση, στην ίδια την ιδέα της συμμετοχής του πολίτη στα κοινά, ενώ τοποθετούν στον καθημερινό δημόσιο διάλογο έννοιες όπως: ηλεκτρονική δημοκρατία (e democracy), της ηλεκτρονικής ψήφου ( e voting) και της δυνητικής πολιτικής ( virtual politics ), ενώ επανακαθορίζει και ολόκληρο το φάσμα και της εκλογικής - επικοινωνιακής στρατηγικής, των κομμάτων. Ανιχνεύουμε τους όρους μετάβασης από την ιεραρχική οργάνωση στην δυνητική οργάνωση και τις θεωρίες των δικτύων, ενώ παράλληλα εξετάζουμε τις ιστορικές μορφοποιήσεις των κομμάτων, από το «κόμμα - στελεχών» στο «κόμμα - δίκτυο». Στην έρευνα μας, εφαρμόζοντας τη μεθοδολογία της περιπτωσιολογικής έρευνας (case study research), αναλύσαμε τα οργανωσιακά χαρακτηριστικά των Ελληνικών κομμάτων που εκπροσωπούνται στο κοινοβούλιο, μέσα από τα επίσημα καταστατικά τους και τα συγκρίναμε με τα επίσημα (site) τους στον κυβερνοχώρο. Τα βασικά μας συμπεράσματα είναι ότι : Το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ τείνουν οργανωτικά προς το «κόμμα-δίκτυο». Η Νέα Δημοκρατία και ο Λαϊκός Ορθόδοξος Συναγερμός διατηρούν τα βασικά χαρακτηριστικά των μαζικών πολιτικών κομμάτων. Το ΚΚΕ των επαναστατικών εργατικών κομμάτων, ενώ τέλος τα κόμματα χρησιμοποιούν το διαδίκτυο περισσότερο ως παραδοσιακό μέσο επικοινωνίας για μία από «πάνω προς τα κάτω» διασπορά πληροφοριών παρά ως διασπαστικό μέσον και μέσον οργανωτικής ανασυγκρότησης.The development of informatics and media technologies have an influence on how we perceive space and time while they predetermine the meaning of «our identity» . According to many theorists, these technologies also change the structure of production and as a result they reconstruct social field and redefine public space. For many decades, in liberal democracy, public space has been dominated by political parties which represent the primary and concessive means, carrying out the political conflict. The core of our study focuses on the role of organizations in political parties’ function and the efforts of their organizational reconstruction through the development of informatics and media technologies. These changes have correspondence in political representation, at the same idea of citizen’ s participation in public life while the add meanings like: edemocracy, e- voting, virtual politics, in daily public debate as well as they redefine the whole spectrum of voting- communicative strategy ofpolitical parties. We also study the conditions of transition from hierarchical to potential/ virtual organization and the networks’ theories whereas we examine historical formulation of parties, from “ party- staff’ to “ party- network”. In our study, putting into practice methodology of case study research, we analyze the organizational characteristics of Greek political parties that have been represented in Greek Parliament through their official articles of association and we compare them with official sites in cyberspace. Our basic conclusions are: PASOK and SYNASPISMOS tend organizationally to “ party-network”. NEA DIMOKRATIA and LAIKOS ORTHODOXOS SYNARGERMOS preserve the basic characteristics ofmass political parties. KKE preserve the basic characteristics of revolutionary labor parties and finally we conclude that parties use the internet more as a traditional means of communication that offers a “ top to down” dissemination of information than as a disruptive means and a means of organizational reconstruction.