Αειφόροι γειτονιές : μαθήματα από το βορρά της Ευρώπης, ζητήματα προβληματισμού για ένα μεσογειακό υπόδειγμα

Η απρόσκοπτη οικονομική ανάπτυξη και η αύξηση του βιοτικού επίπεδου κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών έφερε την ανθρωπότητα αντιμέτωπη με εκρηκτικά περιβαλλοντικά προβλήματα που θέτουν σε κίνδυνο την ίδια τη διατήρηση της στον πλανήτη. Οι πρώτες περιβαλλοντικές ανησυχίες, που εκφράστηκαν στα μέσα της δεκαετίας του ’60, σχετίζονταν με τη μόλυνση του περιβάλλοντος, την αύξηση των αποβλήτων και τη διάβρωση του εδάφους και συνδέθηκαν με την επιταχυνόμενη ανάπτυξη που έλαβε χώρα μετά το τέλος του β΄ παγκοσμίου πολέμου. Η ανάπτυξη σε βιομηχανία, γεωργία, τουρισμό και μεταφορές, επιδείνωσαν τα περιβαλλοντικά προβλήματα, φέρνοντας στην επιφάνεια νέα φαινόμενα πλανητικής εμβέλειας με αιχμή τους, το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής. Λίγα χρόνια αργότερα, οι δυο πετρελαϊκές κρίσεις, με τις μη αναστρέψιμες επιπτώσεις τους στο περιβάλλον, παγίωσαν στη διεθνή κοινότητα την αντίληψη πως είναι αδύνατο να συνεχιστεί η αλόγιστη χρήση των φυσικών πόρων, καθώς είναι εξαντλήσιμοι και κατέστησαν επιτακτική την ανάγκη υιοθέτησης πολιτικών και ανάληψης δράσεων για τη διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος παράλληλα με την εξυγίανση του αστικού. Οι δράσεις, που έχουν τη δυναμική να μειώσουν τις δυσμενείς επιπτώσεις της ανθρωπογενούς δραστηριότητας, στο φυσικό περιβάλλον και κατ’ επέκταση στο παγκόσμιο οικοσύστημα, οργανωμένες και εφαρμοσμένες σε μια ενιαία χωρική ενότητα, αποτελούν το σημείο αναφοράς των αειφόρων γειτονιών. Η δημιουργία οικογειτονιών είναι πλέον πραγματικότητα σε πολλές χώρες, μεταξύ άλλων και της Ευρώπης. Η περιοχή ωστόσο γέννησής τους είναι ο Βορράς της Δυτικής Ευρώπης με έμφαση στην Σουηδία, Γερμανία, Ολλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο, σε γεωργικές ή στρατιωτικές εκτάσεις και περιοχές που έχουν προκύψει από αποβιομηχάνιση. Παρατηρούμε ότι αφενός τα παραδείγματα αυτά έμειναν εν πολλοίς αποκομμένα, χωρίς δηλαδή να προκύψει από αυτά μια δυναμική που θα έκανε δυνατή την αναπαραγωγή του μοντέλου σε ευρύτερες διευθετήσεις (SNALL, 2011) και αφ' ετέρου ότι εντός του ευρωπαϊκού χώρου είναι έντονο το χάσμα Βορρά-Νότου στην σύλληψη και υλοποίηση τέτοιων εγχειρημάτων. Στην παρούσα εργασία, θα παρουσιαστεί η έννοια της οικογειτονιάς, η προσέγγιση της στο Βορρά και το Νότο της Ευρώπης (Κυβέλου, Παπαδόπουλος 2010), καθώς και έξι μεθοδολογικά εργαλεία για το σχεδιασμό και την αξιολόγηση της αειφορικής γειτονιάς.