Φαντασία και ελευθερία στον Σπινόζα και τον Καστοριάδη

Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται τη φιλοσοφική σχέση ανάμεσα στον Σπινόζα και τον Καστοριάδη εστιάζοντας στη διερεύνηση του ρόλου της φαντασίας στο έργο τους. Στόχος είναι η αποκωδικοποίηση της καστοριαδικής σκέψης χρησιμοποιώντας σπινοζικά "εργαλεία", τα οποία θεωρούνται γόνιμα για την επιπρόσθετη θεωρητική πλαισίωση της φαντασίας και της δημιουργικότητας. Η διερεύνηση της εν λόγω σχέσης εκκινεί από την εξέταση των εννοιών του άπειρου και του πεπερασμένου, με ειδικότερη έμφαση στο τελευταίο, καθώς εν όψει αυτού συντελείται η φαντασιακή διαδικασία. Η σχέση όμως μεταξύ άπειρου και πεπερασμένου δεν είναι μια σχέση ανταγωνιστική, αντίθετα, είναι καθόλα συμπληρωματική, γεγονός που επιτρέπει την ανάδειξη μιας πιο δυναμικής όψης της φαντασιακής λειτουργίας απ' ό,τι έχει αναδείξει για αυτήν η παραδομένη φιλοσοφία. Στη συνέχεια διερευνάται το γνωσιολογικό πρόβλημα που επιφέρει η φαντασία, η οποία ωστόσο και για τους δύο στοχαστές δεν επαφίεται σε κρίσεις αλήθειας και ψεύδους. Υπογραμμίζεται έτσι η αναγκαιότητα των φαντασιακών ιδεών και η ασυμβατότητά τους με τον ορθολογικό λογισμό. Τέλος, επιχειρείται η αντίκρουση του ντετερμινισμού ως σφάλλοντος μέσου απόκτησης της ελευθερίας και η πρόταξη της αναγκαιοκρατίας ως ικανής να αναδείξει την ελευθερία απαλλαγμένη από τελικούς σκοπούς. Στο πλαίσιο της αντίκρουσης αυτής αντικρούεται επίσης η έννοια του μεταβατικού χρόνου, ο οποίος ως τέτοιος είναι προσχεδιαστικός και επιφέρει προκαθορισμένα αποτελέσματα, στερητικά της ελευθερίας.