Ο ρόλος της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και των ΤΠΕ στην υπηρεσία του μεταρρυθμιστικού πλαισίου της ελληνικής δημόσιας διοίκησης

H παρούσα διδακτορική διατριβή εξετάζει το ρόλο που έχει διαδραματίσει μέχρι σήμερα η ηλεκτρονική διακυβέρνηση στην υπηρεσία του μεταρρυθμιστικού πλαισίου της ελληνικής δημόσιας διοίκησης, με την προοπτική μετασχηματισμού της σε νέες μορφές διοικητικών διαδικασιών και δημοσίων υπηρεσιών. Παράλληλα επιχειρεί να εντοπίσει και να αναδείξει τους παράγοντες που επιδρούν στο βαθμό ανάπτυξης της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στην Ελλάδα. Στο θεωρητικό σκέλος της διατριβής εξετάζεται η έννοια της διοικητικής μεταρρύθμισης και η εξελικτική πορεία της δημόσιας διοίκησης, υπό τις επιδράσεις των κυριότερων σταθμών διοικητικών μεταρρυθμίσεων. Στη συνέχεια διερευνώνται τα ιδιαίτερα προβλήματα και οι παθογένειες της ελληνικής δημόσιας διοίκησης, με σκοπό να διαπιστωθεί πως η ηλεκτρονική διακυβέρνηση και οι τεχνολογίες πληροφορικής έχουν συμβάλει ή δύναται να συμβάλλουν στην επίλυση ή στη μείωσή τους. Μέσα από την ανάλυση αυτή, επιχειρείται η διερεύνηση και η αξιολόγηση του βαθμού ανάπτυξης της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στην ελληνική δημόσια διοίκηση, εν συγκρίσει με τις άλλες χώρες και ειδικότερα με τα κράτη μέλη της Ε.Ε.. Στο ερευνητικό σκέλος της διατριβής εξετάζεται μέσω τριών ποιοτικών ερευνών ο βαθμός ενσωμάτωσης και διείσδυσης της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στην ελληνική δημόσια διοίκηση. Το ερευνητικό σκέλος περιλαμβάνει τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματα από τη χρήση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης α) από τους εσωτερικούς χρήστες, ήτοι τα στελέχη της δημόσιας διοίκησης, β) από τις επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα και γ) από τους πολίτες, υπό τις ιδιάζουσες συνθήκες που διαμορφώθηκαν έπειτα από την υγειονομική κρίση που προέκυψε από την πανδημία Covid-19. Η στάση, η πρόθεση και η τελική συμπεριφορά των εσωτερικών και εξωτερικών χρηστών απεικονίζουν τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στην Ελλάδα σήμερα, και τους τομείς στους οποίους απαιτούνται βελτιωτικές ενέργειες εκ μέρους της ελληνικής πολιτείας. Η διατριβή καταλήγει σε πολύτιμα συμπεράσματα αναφορικά με τα επιμέρους ποιοτικά χαρακτηριστικά της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στη χώρα μας και το βαθμό ανάπτυξής της, αλλά και αναφορικά με τους παράγοντες εκείνους που εμποδίζουν την περαιτέρω αξιοποίησή της, για τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης και για τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών σε πολίτες και επιχειρήσεις. Η ηλεκτρονική διακυβέρνηση στην Ελλάδα έχει επιτύχει σημαντική πρόοδο, καθώς έχει να επιδείξει επιτυχείς ηλεκτρονικές πλατφόρμες, στις οποίες πολίτες και επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα απομακρυσμένης και άυλης πρόσβασης, παρέχοντάς τους άμεσα ικανοποιητικές υπηρεσίες. Εξίσου σημαντικός όμως είναι ο αριθμός δημοσίων υπηρεσιών που παρέχονται μόνον κατά ένα μέρος ηλεκτρονικά ή που δεν παρέχονται ηλεκτρονικά. Επίσης, παρότι ολοένα και περισσότεροι πολίτες χρησιμοποιούν τις παρεχόμενες από το δημόσιο ηλεκτρονικές υπηρεσίες, είναι μεγάλο το ποσοστό των πολιτών και των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων (που αποτελούν το 99,6% του συνόλου των ελληνικών επιχειρήσεων) που αντιμετωπίζουν δυσχέρειες πρόσβασης στις ηλεκτρονικές υπηρεσίες του δημοσίου για διάφορους λόγους, π.χ. ψηφιακός αναλφαβητισμός, ηλικία, πρόσβαση στο διαδίκτυο και σε βασικό εξοπλισμό τεχνολογιών πληροφορικής.