Η προστασία έναντι του κινδύνου ανεργίας στο ελληνικό κοινωνικό σύστημα ασφάλισης: μελέτη των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των ανέργων υπό το φως των μεταρρυθμίσεων από το 2020 μέχρι σήμερα

Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως αντικείμενο την ανάλυση του ρόλου του ελληνικού κοινωνικοασφαλιστικού συστήματος απέναντι στον κίνδυνο της ανεργίας με στόχο την προστασία σε συνδυασμό με την μελέτη των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των ανέργων. Επικεντρώνεται σε θεωρητικές διαστάσεις του φαινομένου, στο θεσμικό πλαίσιο της προστασίας των ανέργων και εμβαθύνει στον τρόπο με τον οποίο το κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα της Ελλάδας αντιμετωπίζει τον κίνδυνο της ανεργίας. Η επιδότηση της ανεργίας, η μείωση των εισφορών, η αύξηση των υποχρεώσεων των ανέργων και η συνολική μεταρρύθμιση του επιδόματος ανεργίας αποτελούν το κύριο μέλημα αυτής της εργασίας. Πιο συγκεκριμένα, αναλύονται οι προϋποθέσεις, το ύψος και η διάρκεια των παροχών ανεργίας, όπως και ο ρόλος της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (πρώην Οργανισμός Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού), ο οποίος βασίζει την λειτουργία του στην εισοδηματική υποστήριξη των ανέργων με επιδόματα, προγράμματα κατάρτισης και ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης. Η μελέτη εστιάζει παράλληλα στην αποσαφήνιση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των ανέργων στο πλαίσιο της διοικητικής σχέσης που αναπτύσσεται με τους φορείς κοινωνικής προστασίας. Αναλύεται η έννοια του «ανέργου» βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας και διερευνάται η ισορροπία μεταξύ της παθητικής προστασίας (μέσω επιδομάτων) και της ενεργητικής πολιτικής απασχόλησης (μέσω κατάρτισης, προγραμμάτων ένταξης και επανατοποθέτησης στην αγορά εργασίας). Επιπλέον, οι επιμέρους εξελίξεις του ελληνικού συστήματος θα προσεγγιστούν και με μία συγκριτική ανάλυση των αντιστοίχων μεταρρυθμίσεων σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, οι αλλαγές που έχουν προκληθεί από το 2020 μέχρι και σήμερα στην κοινωνική ασφάλιση στην Ελλάδα αναδεικνύουν την ανάγκη ερευνητικής ανάλυσης ιδιαίτερα του ζητήματος της προστασίας του κινδύνου της ανεργίας. Η υπόθεση εργασίας, λοιπόν, είναι αν το ελληνικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης στον τομέα της ανεργίας εντοπίζει κενά και προκλήσεις κυρίως υπό το πρίσμα των κοινωνικών και οικονομικών μεταβολών που έχει υποστεί η χώρα την τελευταία πενταετία. Κύριος στόχος της συγκεκριμένης μελέτης αποτελεί η εκτενής ανάλυση του τρόπου αντιμετώπισης του κινδύνου της ανεργίας από το ελληνικό κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις πολιτικές και θεσμικές μεταβολές που έλαβαν χώρα από το 2020 μέχρι και σήμερα. Τα κεφάλαια της εργασίας επιδιώκουν την καταγραφή και ταυτόχρονα την ερμηνεία των μεταρρυθμίσεων που επηρεάζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των ανέργων, εξετάζοντας το αν οι ίδιες προωθούν της προστασία της κοινωνίας ή εντείνουν τον αποκλεισμό. Τέλος, τα ερευνητικά ερωτήματα που απασχολούν αυτήν την εργασία είναι α)το πως έχει διαμορφωθεί η προστασία του κινδύνου της ανεργίας στο κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα της χώρας υπό την επιρροή των μεταρρυθμίσεων πριν την χρονική περίοδο του 2020 μέχρι και σήμερα, β) σε ποιον βαθμό διασφαλίζεται η ισορροπία μεταξύ δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των ανέργων και γ) αν οι νέες μεταρρυθμίσεις και προκλήσεις που αντιμετωπίζει το σύστημα ενισχύουν ή περιορίζουν την κοινωνική προστασία των ανέργων. Τέτοιου είδους ερωτήματα που αντικατοπτρίζουν τον πυρήνα της, καθοδηγούν την μεθοδολογία και προσδιορίζουν τον σκοπό της μελέτης. Επεξηγηματικά, διαμορφώθηκαν με γνώμονα την σαφή προσέγγιση του θέματος ενώ ταυτόχρονα αντανακλούν τις κύριες επιδιώξεις της έρευνας.